[1]….Γυρίζει μόνος
στα χέρια του κλαδί από ελιά
γεμάτος πόνο χάνεται στα δειλινά
αισθάνεται
πως όλα χάθηκαν.
Μην του μιλάτε είναι άνεργος
τα χέρια στις τσέπες του
σαν δυο χειροβομβίδες.
Μην του μιλάτε δε μιλούν στους καθρέφτες.
Άνθη της λεμονιάς
λουλούδια του ανέμου
στεφάνωσέ τον Άνοιξη
τον κλώθει ο θάνατος.
Πίσω από μια ακόμη πόρτα που κλείνει παγωμένα, πίσω από ένα « ευγενικά διατυπωμένο» email απόρριψης, κλειδώνουν τα όνειρα και σβήνει το χαμόγελο. Ανεργία! Ντροπή, φόβος, άγχος, βαθύ αίσθημα ανεπάρκειας να μου τρώει τα σωθικά, τσαλακωμένη περηφάνια, ελπίδες που συντρίβονται…!
Αναζητείται πυξίδα και καταφύγιο!
Στόχος αυτών των σελίδων είναι να κοπάσουν την ψυχική σας αιμορραγία, προτού απλωθεί και ως γάγγραινα σαπίσει το μέσα σας αλλά και το έξω σας περιβάλλον. Ιερό χρέος όλων μας είναι να σταθούμε στο ύψος των περιστάσεων: εσείς ως άνεργος και εμείς ως γονιός, αδελφός ή σύντροφός σας.
Θεωρώντας πως, όταν έχει φουρτούνα αποφεύγεις τον βερμπαλισμό και πιάνεις ένα πόστο συγκεκριμένο με ψυχραιμία και περισυλλογή, θα πρότεινα να αφήσουμε τις κουβεντούλες που μας καθιστούν ερασιτέχνες ψυχολόγους. Με άλλα λόγια ας διαγράψετε από το λεξιλόγιό σας και κυρίως από το βλέμμα σας λέξεις και αγωνίες για την κατάθλιψη, αυτοκτονία, κρίση πανικού, επιθετικότητα, ανεξέλεγκτη βία. Δεν βοηθάνε κανέναν σας, ούτε εσάς ως υποστηρικτικό περιβάλλον, ούτε τον άνθρωπό σας που βρίσκεται σε ανεργία.
Η αλήθεια, ωστόσο, είναι ότι υπάρχουν επιστήμονες, αριθμοί και στατιστικά στοιχεία που δηλώνουν την άνοδο των περιστατικών, κατά την περίοδο της ανεργίας, μιλούν για αύξηση της κατάθλιψης, του αυτοκτονικού ιδεασμού και της ενδοοικογενειακής βίας.
Δεν υπάρχουν, όμως επιστήμονες να μας θυμίσουν πως τη δική μας πραγματικότητα, τη δική μας ζωή την διαμορφώνουμε εμείς οι ίδιοι. Το ερώτημα είναι: Με ποιον τρόπο; Ακολουθώντας άκριτα αυτό που μας πλασάρουν; Ταυτιζόμενοι με αυτό που μας φοβίζει; Ή ενεργοποιώντας τα προσωπικά μας, τα δικά μας ψυχικά αντισώματα; Και φτιάχνοντας τις δικές μας ράγες, ξανά και ξανά, όταν η ζωή μας εκτροχιάζει;
Βέβαια θα μου πείτε: Και όλα αυτά τα άμετρα ατελείωτα τσιγάρα, η υπερκατάναλωση του Netflix και της ζάχαρης ή του αλκόολ, η μηδενική αυτοεκτίμηση, οι βουλιμικές τάσεις, η αγρύπνια, το αξύριστο πρόσωπο, η απεριποίητη εμφάνιση, το αφρόντιστο κορμί; Όλα αυτά δεν κουβαλούν μυρωδιά κατάθλιψης;
Κι εγώ θα σας απαντήσω με τη σειρά μου θέτοντας το ερώτημα του αν τελικά θέλετε να κατανοήσετε,να εξηγήσετε, να ενσκήψετε, να συναισθανθείτε ή απλά να ονοματίσετε και να κατηγοριοποιήσετε τον άνθρωπό σας που βρίσκεται σε ανεργία και να μεταθέσετε την ευθύνη της επιρροής σας σε εκείνον σε κάποιον ειδικό.
Προσωπικά, προτιμώ να τοποθετήσουμε μαζί τις αντιδράσεις του ανέργου μας σε ένα πιο ευαίσθητο, αγαπησιάρικο πεντάγραμμο.
Αλλά πριν από αυτό, ας ανοίξουμε αυτήν τη μελανή σελίδα… Περί κατάθλιψης ο λόγος!
Θα σας μεταφέρω και θα αφήσω στην κρίση σας τις σκέψεις μου περί του ορισμού, της αιτίας, της συμπτωματολογίας και της θεραπείας.
Ας ξεκινήσουμε από τον ορισμό: Μας αυτοσυστήθηκε ως νόσος ή το λιγότερο ως μια κατάσταση με μόνιμο χαρακτήρα, ως ένας λεκές που δεν λέει να φύγει από επάνω μας. Προσωπικά θα έλεγα πως αποδίδει ευκρινέστερα η λέξη συναίσθημα, διάθεση, ένα ψυχικό φαινόμενο, ένα ψυχικό δρώμενο, μια ψυχική κίνηση, καθώς κινείται – όπως το κάθε τι μέσα μας- με άλλα λόγια εναλλάσσεται με στιγμές ευθυμίας, χαράς, ανοίγματος ψυχικού,χωρίς αυτό να υποδηλώνει πως είμαστε κυκλοθυμικοί ή μανιοκαταθλιπτικοί. Το κάθε τι στη φύση, επομένως και στον ψυχισμό μας συνυπάρχει με το αντίθετό του: αυτό τουλάχιστον υπαγορεύει η διαλεκτική σκέψη, σε αντίθεση με τη γραμμική- παιδική σκέψη που αντιλαμβάνεται την πραγματικότητα με σχήματα μανιχαϊστικά.
Ας περάσουμε στην αναζήτηση της αιτίας. Τι μας λένε οι ειδικοί; Γιατί έχει κατάθλιψη ο άνθρωπός μου; Επειδή έχει αϋπνίες και ανορεξία. Χμ! και γιατί έχει αϋπνίες και ανορεξία; Επειδή έχει κατάθλιψη. Είναι εκεί όπου, όχι μόνον ταυτίζεται το αίτιο και αιτιατό, αλλά και τα δύο μαζί ταυτίζονται με τον ορισμό και τη συμπτωματολογία.
Λυπάμαι, αλλά εγώ εξακολουθώ να μην καταλαβαίνω αυτόν τον τρόπο σκέψης και να τον κοιτάζω με απορία, θεωρώντας πως μας οδηγεί σε παπαγαλία και σε αυθαίρετες κρίσεις της τάξης click to the box, καπνίζει αρειμανίως + είναι στον καναπέ όλη την ημέρα + δεν μιλάει = έχει κατάθλιψη και κατά συνέπεια «πρέπει κάτι να κάνω για τον άνθρωπό μου, προτού με περικυκλώσει ο τρόμος ενός πιθανού εκ μέρους του αυτοκτονικού ιδεασμού».
Και εγώ θα επιμείνω: ποια τα συμπτώματα και ποια η αιτία; Καθώς, αν δεν καταλάβω ποια είναι η αιτία, δεν μπορώ να προχωρήσω στη λύση ( τυπική επιστημονική σκέψη).
Όλες αυτές οι «ανησυχητικές συμπεριφορές» του ανέργου μας δεν είναι κατάθλιψη, αλλά άμυνα, αντίσταση, αντίδραση, προσπάθεια να κατανοήσει ή προσπάθεια απεγκλωβισμού, σαν να θέλει να βγει από το κάδρο, σαν να μην τον αφορά, σαν να προσπαθεί να το ξεχάσει, να το στριμώξει στη λήθη όλο αυτό που γίνεται. Είναι η αντίδρασή του,(ξέρετε πιο παλιά χρησιμοποιούσαμε και τον όρο αντιδραστική κατάθλιψη- τώρα είναι όλα κατάθλιψη!) σε ένα σοκ, σε μια απώλεια, σε έναν εγκλωβισμό, σε ένα τέλμα! Είναι η προσπάθεια του ψυχισμού μας να προσαρμοστεί και ανασυνταχθεί.
Σε ό,τι αφορά την αιτία της κατάθλιψης και γενικά των ψυχικών φαινομένων προσδιορίζεται από τις εκάστοτε κοινωνικές, πολιτισμικές και οικονομικές συνθήκες.
Δεκαετίες πριν – εποχές μη οικονομικής ευμάρειας για τη χώρα μας, με άλλες παραγωγικές σχέσεις και άλλες σχέσεις των δύο φύλων κλπ – η κατάθλιψη αποδόθηκε στον φόβο της επικείμενης απώλειας του συναισθηματικού ενισχυτή. Δηλαδή συνδεόταν με έναν αδύναμο χαρακτήρα με τάσεις εξάρτησης.
Μετά τις οικονομικές κρίσεις και ενώ είχαμε διανύσει μια λαμπρή εποχή οικονομικής ζωηράδας, η κατάθλιψη αποδίδεται στην αδυναμία μας να επεξεργαστούμε την ήττα, να χάσουμε κάτι που αποκτήσαμε, είτε με κόπο, είτε με κάποια σχετική ευκολία. Μην ξεχνάμε πως τα τελευταία 40 χρόνια η ταυτότητά μας ορίζεται ή υποβαστάζεται σε δύο βοηθητικά ρήματα: είμαι και έχω! Είμαι ό,τι έχω,όσα έχω, πόσα έχω. Οπότε αν χάσω κάτι από αυτά που έχω, τότε τι είμαι; Αυτός ο μετεωρισμός της ταυτότητάς μου συχνά μεταφράζεται ως κατάθλιψη.
Δεν πρέπει ωστόσο να παραλείψουμε την πιο σημαντική αιτία της κατάθλιψης που αφορά στο βιοχημικό μας εργαστήρι, το σώμα μας. Κακή διατροφή,απουσία μετάλλων, βιταμινών, ιχνοστοιχείων, παρενέργειες φαρμάκων, μεταχειρουργικές αλλαγές, πολύποδες στο έντερο, στο συκώτι, στον πνεύμονα, διαταραχή ορμονών και είναι συνθήκες ικανές να αλλάξουν τη διάθεσή μας και να δημιουργήσουν ένα καταθλιπτικό προσωπείο. (Σκεφτείτε πως αλλάζει η διάθεση μιας γυναίκας αναλόγως τις ημέρες του κύκλου της).
Και ας περάσουμε στη λύση- θεραπεία: Πώς λυτρώνεται κάποιος από την κατάθλιψη;
Ζητώ συγνώμη που θα δυσαρεστήσω ή ενοχλήσω κάποιους, αλλά η κατάθλιψη πουλάει χιλιάδες φύλλα… και ταμπλέτες, είναι της μόδας και αποδίδει μεγάλα κέρδη, το μόνο σίγουρο περισσότερα στις φαρμακοβιομηχανίες από ότι στους χρήστες των αντικαταθλιπτικών.
Θεωρώ πως μεγάλο μέρος των συμπολιτών μας που λαμβάνουν αντικαταθλιπτικά:
α) φοβάται την κατάθλιψη περισσότερο (εφόσον έχει πειστεί ότι είναι επικίνδυνη) από ότι τον εγκλωβισμό σε μια δύσκολη συνθήκη και την επαναπροσαρμογή του.
β)έχει πειστεί πως τα φάρμακα τον ελευθερώνουν από τα πάθη του και τις πληγές του.
γ) το περιβάλλον του δεν ξέρει τι να κάνει και τρομοκρατημένο για την υγεία του ακολουθεί αυτό που προτάσσεται ως πανάκεια.
δ) Προς εσάς λοιπόν που βρίσκεστε σε μια χρόνια αγωγή αντικαταθλιπτικών θα ήθελα να σας υπενθυμίσω τους τακτικούς ελέγχους του συκωτιού, εντέρου, νεφρών, απορρόφησης των βιταμινών και των μετάλλων, ακολουθώντας τις οδηγίες του γιατρού σας.
Προσωπικά, ουδέποτε με φόβισε η κατάθλιψη. Η παραίτηση είναι το χείριστο, το επίφοβο. Εκεί που έχεις πείσει τον εαυτό σου ότι δεν υπάρχει άλλη σελίδα να γυρίσεις, πως δεν υπάρχει λόγος να αγωνιστείς για το χαμόγελό σου, πως είσαι ένας χαμένος ήρωας, πως «σε κλώθει ο θάνατος» όπως έγραψε ο Νίκος Καρούζος.
Η ανεργία (και κάθε εγκλωβισμός) μπορεί να σε φέρει σε αυτό το σημείο, στον βαθμό που απειλεί την επιβίωση του Ανθρώπου και της Αξιοπρέπειας. Σε αναγκάζει να προσαρμοστείς βίαια σε μια άλλη ζωή. Να αλλάξεις τη σχέση με τον χρόνο, να αναπτύξεις νέες συνήθειες. Πόσο εύκολο είναι αυτές οι νέες συνήθειες να έχουν ενεργητική μορφή;
Η απάντηση εξαρτάται από εσάς ως το υποστηρικτικό περιβάλλον. Μην ξεχνάμε πως ζούμε στην Ελλάδα! Από εδώ ξεκινά η λύση, η «θεραπεία».
Ανοίγω έναν νοερό διάλογο με εσάς, το υποστηρικτικό περιβάλλον εστιάζοντας πρωτίστως στη σκέψη σας.
Εσείς, λοιπόν, ως σύντροφος, αδελφός, γονέας, καλείσθε να αναλάβετε απροετοίμαστοι ρόλο καπετάνιου και μάλιστα σε δύσκολο καιρό, χωρίς να γνωρίζετε μήτε τα νερά, μήτε τη χρονική διάρκεια του ταξιδιού αυτού. Πού θα βουτήξετε το βλέμμα σας, προτού κοιτάξετε τον άνεργο άνθρωπό σας; Στο συναίσθημά σας, στην αγάπη, στην ανθρωπιά σας, στη συνείδησή σας ή σε μια ξερή επιστημονική τοποθέτηση των λίγων για τους πολλούς;
Πιο συγκεκριμένα :
- Πώς θα επιλέξετε να διαβάσετε το ατελείωτο ζάπινγκ και το ίντερνετ; Ως προσπάθεια του ανθρώπου σας να αποφορτίσει έναν φλεγόμενο εγκέφαλο; Ή θα διαβάσετε αυτήν την κίνηση ως αδιαφορία προς εσάς, τεμπελίτιδα και επανάπαυση (βόλεμα) και αρχή της κατάθλιψης;
- Θα αντιληφθείτε ότι η χλωμή σεξουαλική επιθυμία του είναι αποτέλεσμα της συναισθηματικής του συρρίκνωσης, της ντροπής του, του χαμένου του αυτοερωτισμού ή θα την βαπτίσετε κατάθλιψη και θα τον ενθαρρύνετε προς τα αντικαταθλιπτικά;
- Ή μήπως θα τον κατηγορείτε για την ελλειμματική του σεξουαλικότητα, φυτεύοντάς του σκέψεις για πιθανό χωρισμό, επιταχύνοντας έτσι τον βηματισμό προς την ολοκληρωτική του κατάρρευση;
- Τη βουλιμία, το αλκοόλ ή την τάση για ύπνο ή την αγρύπνια; Μήπως και αυτό θα το εντάξετε στην κατάθλιψη; Ή μήπως πίσω από τα σουβλάκια, το τσιγάρο τη σοκολάτα, τα δρακουλίνια, το ουίσκι και το ροχαλητό αντικρύσετε την απόγνωση του ανθρώπου σας, την οποία προσπαθεί παθητικά να σβήσει σε πρωτογενείς απολαύσεις αντί να την ξεθυμαίνει επάνω σας.
- Και όταν εκείνος σωπαίνει και αποφεύγει τον διάλογο, θα θεωρηθεί αδιάφορος, αχάριστος, και ταπεινωτικός, απαξιωτικός, καταθλιπτικός ή βαθιά ενοχοποιημένος για το ότι σας βαραίνει και ψυχολογικά και οικονομικά και κοινωνικά και συναισθηματικά;
- Και όταν εκείνος φωνάξει, εξοργιστεί, επιτεθεί, κραυγάσει; Θα ενταχθεί στην κατηγορία των καταθλιπτικών που αρνούνται την αγωγή τους και εξ αυτού μετατρέπονται σε επικίνδυνους βίαιους νευρασθενείς ή στην κατηγορία του εγκλωβισμένου ενήλικα που δεν χωρά πουθενά και κυρίως δεν χωρά στις δικές σας προσδοκίες, επιταγές και στους δικούς σας φόβους;
- Κι όταν εκείνος σέρνεται και πηγαίνει από τον καναπέ στο κρεβάτι και τανάπαλιν για ημέρες, και δεν έχει όρεξη να βγει από το σπίτι; Αυτό γιατί να είναι κατάθλιψη και όχι πιθανή αβιταμίνωση, έλλειψη Β12, αναιμία, κάτι ορμονικό, η ένα τεράστιο πέπλο ντροπής που τον σκέπασε ολόκληρο;
Και συνεχίζω τον νοερό διάλογο μαζί σας, προχωρώντας σε πιο πρακτικές παραινέσεις.
- Θα το επισημάνω άλλη μια φορά: μην τον παροτρύνετε να επισκεφτεί τους ειδικούς. Γνωρίζει την ύπαρξή τους. Δεν είναι μπέμπης. Κάθε μια αναφορά σας στους ψ ενδέχεται να μεταφράζεται ως: «την κούρασα! Δεν με αντέχει!» και προσθέτει κάτι ακόμη στη βαρυθυμία του, μέσω των ενοχών.
Αν χρειαστεί επαγγελματική βοήθεια, θα σας το πει.
- Δεν χρειάζονται οι προστακτικές και υποτιμητικά σχόλια, τύπου π.χ. «βάλε τα ποτήρια στο πλυντήριο πιάτων! Μα ούτε αυτό δεν έκανες;» ( Θέλετε να συνεχίσετε με το όλη την ημέρα κάθεσαι, αλλά ευτυχώς δεν το ξεστομίζετε). Ο χρόνος κυλάει διαφορετικά για εκείνον, από ότι για εσάς, που βρίσκεστε σε μια άλλη καθημερινότητα λόγω της εργασίας σας. Αυτομάτως και η ψυχική κίνηση και γενικά η κίνησή του τελείται σε πιο αργούς από τους δικούς σας ρυθμούς, κατάσταση που εύκολα σας οδηγεί στη χρήση της προστακτικής. Είναι άγρια η προστακτική και ήδη η πραγματικότητα για τον άνθρωπό σας είναι σκληρή και άγρια, οι σκέψεις του είναι άγριες, τα συναισθήματά του άγρια και αγριεμένα. Ας γίνετε κάτι άλλο εσείς, εκτός από άγρια.
- Όχι συμβουλές του τι πρέπει να κάνει, εκτός και αν σας το ζητήσει. Η βούλησή του δεν κινητοποιείται από την υπόδειξη, αλλά από το φιλότιμο, την ανάγκη και τον δικό του ρυθμό. Όταν δίνουμε συμβουλές συνεχώς, ενώ ο άλλος δεν τις αναζητά, τότε μεταμορφωνόμαστε στα μάτια του σε κακιά εξουσία, κατάσταση που ελλοχεύει τον κίνδυνο για τον άλλο να υιοθετήσει αντιδραστικές συμπεριφορές απέναντί μας. Το λιγότερο να μην μας ακούει.
- Ναι σε μια απαλή ενθάρρυνση προς αλλαγή περιβάλλοντος,(μια βόλτα στη θάλασσα): τα διαφορετικά ερεθίσματα βοηθούν τον εγκέφαλο να απομακρυνθεί από τα ιδιοδεκτικά ερεθίσματα (από τα ίδια και τα ίδια), από την υπερανάλυση, το κάψιμο του εγκεφάλου.
- Η διάθεσή του να κοινωνικοποιηθεί κατά πάσα πιθανότητα θα είναι περισφιγμένη. Μην τον πιέζετε. Δεν θα του κάνει καλό να νιώθει πως έχει κάτι λιγότερο, πως έχασε έναν βασικό άξονα της ταυτότητάς του.
- Μην τον πιέζετε να σας μιλήσει, να εκδηλώσει τα συναισθήματά του. Δεν είναι αυτή η προτεραιότητά του! Και για να είμαστε και ειλικρινείς δεν είναι αυτό το διακύβευμα: εσείς καλείστε να τον νιώσετε, να τον αφουγκραστείτε, να συνομιλήσετε με τα συναισθήματά του, να τα αγγίξετε. Δεν περιμένουμε εκείνον να χαρτογραφήσει και αποκρυπτογραφήσει την ψυχική του φουρτούνα.
- Επίσης, να σας θυμίσω πως, όταν ο άλλος μένει σιωπηλός, δεν είναι μόνο δική του παραξενιά ή χαρακτηρολογική αδυναμία, αλλά είμαστε και εμείς που δεν τον ακούμε ή για να το πω πιο σωστά, δεν τον ακούμε όπως εκείνος έχει ανάγκη.
- Θα έλεγα πως είναι περιττές οι εναγώνιες ερωτήσεις του τύπου: « έλαβες κάποιο τηλέφωνο ή κάποιο email από την εταιρεία στην οποία έδωσες τη συνέντευξη;» Θα είστε το πρώτο πρόσωπο το οποίο θα καλέσει για να του μεταφέρει το ευχάριστο νέο της πρόσληψης ή συνεργασίας. Μην του δημιουργείτε επιπρόσθετο άγχος και βάρος.
- Είμαι σίγουρη ότι ενίοτε θα θέλατε και εσείς ένα πιο ξέγνοιαστο πρωινό ξύπνημα, δίχως το ξυπνητήρι, όπως τα πρωινά εκείνου. Ας έρθετε στη θέση του. Πώς θα περνούσατε ολόκληρα 24ώρα χωρίς σκοπό, χωρίς κίνητρο; Χωρίς παραγωγική έγνοια; Αν τον θεωρείτε αξιοθαύμαστο για αυτήν την ακροβασία του μέσα στον χρόνο, μην διστάσετε να του μεταφέρετε τον θαυμασμό σας. Τον χρειάζεται!
- Πόσο συχνά τον κατηγορείτε για τον αργό του ρυθμό στην αναζήτηση εργασίας ή για τις ευκαιρίες που έχασε; Το τι δεν έκανε στο παρελθόν; Ποια προσόντα ή γνωριμίες δεν αξιοποιήθηκαν; Πόσο ευγενής υπήρξε με τους αδίστακτους συγγενείς και τους συνεργάτες του, οι οποίοι τον έριξαν στην ένδεια και την ανεργία ή πόσο συνεπής υπήρξε στις ηθικές του αξίες και πόσο αφελής ή ανόητος με τα δικά του συμφέροντα;
Δεν βοηθά το κατηγορητήριο. Δεν θέλει γύρω του φωνές μήτε δάκτυλα που να τον στήνουν στη γωνία ή στο εδώλιο. Ίσως χρειαστεί κάποια στιγμή δύο σταθερά αυτιά, να ακούσουνε τα δικά του παράπονα από τον ίδιο του τον εαυτό, τη δική του αυτοκριτική.
- Και για όλους όσοι παραμένουν μακριά από το φυσικό περιβάλλον του άνεργου παιδιού τους, αδελφού τους. Ας μην περιμένετε να σας ζητήσει βοήθεια. Δείξτε την παρουσία σας, όπως εσείς μπορείτε. Μην τον ρωτάτε, αν θέλει κάτι. Δεν θα σας πει, είτε λόγω αξιοπρέπειας, είτε λόγω σεβασμού στον δικό σας χρόνο, είτε λόγω ντροπής. Αλλά μπορεί να περιμένει τη μητρική φροντίδα, γονική ή αδελφική αγκαλιά εν τοις πράγμασι! Ξέρετε δεν είναι η θερμοκρασία ενός πιάτου φαγητού, μήτε η γλυκύτητα ενός κέικ αλλά η ζεστασιά και η γλύκα της κίνησής σας, που θα ζωντανέψουν το εσωτερικό του χαμόγελο.
Και καθώς αναγνωρίζω πως και εσείς- ως υποστηρικτικό περιβάλλον – έχετε ανάγκη από προσωπική φροντίδα και, δύο -τρεις σκέψεις μου προκειμένου να φυλαχτείτε από κάποιες επιβλαβείς σας συνήθειες.
- Έχουμε, λοιπόν, τη συνήθεια όταν αγχωνόμαστε να κάνουμε βουτιά στο παρελθόν και μετά απότομα προβολή στο μέλλον: Γιατί έμπλεξα μαζί του; Γιατί τον άκουσα και χάσαμε 2 χρόνια; Γιατί δεν μίλησα εγώ στον κουμπάρο να τον πάρει στη δουλειά; Και μετά, απότομη κίνηση στο μέλλον: Πότε θα βρει εργασία; Δεν θα πάμε ούτε φέτος διακοπές, ανησυχίες που οδηγούν σε μεγαλύτερο εκνευρισμό από πλευράς σας που σβήνει με φαγητό, έντονες εκρήξεις, βίαια ξεσπάσματα – ενδεχομένως και από τους δύο σας ή όλη την οικογένεια, ψυχική απόσταση και μετά – αγκαλιές μεταμέλειας και φαύλους κύκλους.
- Θα γκρινιάζετε για όσα δεν θα ζήσετε,προδικάζοντας το μέλλον και όσα δεν ζείτε; Ή θα προσαρμοστείτε σε ένα ίσως πιο λιτό «σήμερα» με περικοπές και περιορισμούς, ιεραρχώντας ξανά τις ανάγκες σας και τις απολαύσεις σας; Μήπως να δείτε αυτήν την περίοδο ως έναν σταθμό, όπου δοκιμάζεται το βάθος του συναισθήματός σας για εκείνον και τανάπαλιν; Και σφυρηλατείται η σχέση σας; Άλλωστε, μιλώντας κυρίως για συντροφική σχέση δεν λέμε συχνά: «θέλω να ζήσω μαζί σου και για τα καλά και για τα δύσκολα; Αυτό δεν σημαίνει μοιράζομαι τη ζωή μου με έναν άνθρωπο»; Αλλά και εσείς ως γονείς, το παιδί σας δεν είναι η προτεραιότητά σας;
- Προσπαθείστε να σωπάσετε μέσα σας τις φωνές των φίλων σας, και των συγγενών σας και όλων όσοι θέλουν το καλό σας και σας παροτρύνουν, (ως ειδήμονες ψυχολόγοι) να θέσετε ένα deadline σε αυτό το μαρτύριο, να τον πιέσετε προς την εύρεση μιας οποιασδήποτε εργασίας και μιλούν για εκείνον, θαρρείς και εκείνοι ζούνε μαζί του.
- Αντισταθείτε (όσο μπορείτε) σε εκείνα τα τσιγάρα, τα ποτά και τα φαγητά της αμηχανίας που έρχονται να γεμίσουν το αίσθημα του άδειου. Εσείς πρώτοι φροντίστε το σώμα σας και την εμφάνισή σας. Μην παραιτείστε.
Στρέφουμε τα φώτα της νοερής συνομιλίας στους ίδιους τους ανέργους Μια μικρή βοήθεια προς τους συμπολίτες μας που δυσκολεύονται λόγω της ανεργίας.
- Η ανεργία δεν είναι προσωπική αποτυχία κανενός, είναι ένα κοινωνικό φαινόμενο άμεσα συναρτώμενο με την παγκόσμια οικονομία. Αποτυχία είναι η δηλωμένη και αποφασισμένη παραίτηση από τα όνειρα για τη ζωή, από την ίδια τη ζωή.
- Όπως το σώμα μας, έτσι και ο ψυχισμός μας έχει αντισώματα να πολεμήσει κάθε ενοχλητικό εισβολέα που απειλεί την ομοιόσταση και ισορροπία του. Έχουμε ψυχικά αντισώματα, τα οποία η ίδια η κοινωνία μάς τα απενεργοποιεί, σπρώχνοντάς μας σε εφήμερες λύσεις.
- Η ανάγκη είναι η κινητήριος δύναμη των πάντων! Όλης της ιστορίας.
- Τι σας αναστέλλει να ζητήσετε βοήθεια από το ευρύτερο κοινωνικό σας δίκτυο; (φιλικό, συγγενικό). Ενδεχομένως η περιφρούρηση της αξιοπρέπειάς σας; Το ότι θέλετε να αποφύγετε την κριτική και τις εξυπναδίστικες συμβουλές τους; Το ότι δεν θέλετε να σας λυπούνται; Σεβαστό! Καθώς η αξιοπρέπεια είναι εξίσου σοβαρή υπόθεση!
- Μήπως, όμως, αυτή η περίοδος της ζωής σας είναι αυτή όπου θα δοκιμαστούν οι σχέσεις σας; Εκεί όπου φαίνονται οι αληθινοί φίλοι και συγγενείς, εκείνοι που δεν θα χαρούν με την πτώση σας, δεν θα σας κατηγορήσουν, δεν θα σας παρηγορήσουν με λόγια φτωχά και τετριμμένα- θαρρείς και είστε πένητας, αλλά θα σταθούν δίπλα σας σεβόμενοι τον ρυθμό, τις ανάγκες και κυρίως την αξιοπρέπειά σας. Αυτό το βήμα ξέρετε, είναι ένα βήμα προς την ωριμότητα, είναι ένας σταθμός, είναι εκεί όπου αποφασίζω να γίνω ένας άλλος για τους ίδιους και όχι να παραμείνω ο ίδιος για τους άλλους.
- Τι σας αναστέλλει να στείλετε ένα δεύτερο και ένα τρίτο βιογραφικό; Η ταπεινωτική άρνηση, η απόρριψη από το hr που (άθελά του) σας συμπεριφέρεται ως κάτι αναλώσιμο, ως ένα ακόμη χαρτί βιογραφικό που θα πετάξει στον κάδο του υπολογιστή του;
- Μα η απόρριψη είναι μέρος της ζωής μας, βρίσκεται ακριβώς απέναντι από κάθε μας επιλογή (επιλέγω το α΄σημαίνει πως ταυτόχρονα απορρίπτω δεκάδες άλλα αντίστοιχα). Και εσείς απορρίπτετε και θα απορρίψετε. Και για να είμαστε και πιο σκληροί και εσείς έχετε το δικαίωμα να απορρίψετε μια εργασιακή θέση, όταν το οικονομικό αντίκρισμα δεν ανταποκρίνεται στην επαγγελματική σας πορεία και σε αυτό που εσείς θεωρείτε ότι αξίζετε ως παραγωγική μονάδα.
- Η κοινωνία μας χτίζεται πάνω στο «κερδίζω και χάνω». Κατ’επέκταση οποιαδήποτε απώλεια και δη ανεπιθύμητη, πόσο μάλλον ξαφνική, οτιδήποτε ”λιγότερο” επιφέρει θλίψη, ντροπή, στενοχώρια, απογοήτευση, προσβολή της κοινωνικής μας ταυτότητας, όχι όμως και του δικαιώματός μας στη ζωή.
Κάποιοι ειδικοί σας συμβουλεύουν να διατηρήσετε ένα πρόγραμμα, να διαβάζετε κάθε ημέρα, να αθλείστε, να φροντίζετε τον εαυτό σας, να κάνετε κάτι για την αυτοεκτίμησή σας.
Οι παραπάνω δράσεις (αναμφίβολα ωφέλιμες) απαιτούν πρόγραμμα και σε αυτήν τη φάση ,για κάποιους από εσάς η πειθαρχία και η λογική δυσκολεύονται να συνεργαστούν και ας υπάρχει ο χρόνος. Για αυτό και λέμε ότι το περιβάλλον παίζει σημαντικό ρόλο.
Η αυτοεκτίμηση του άνεργου σε αυτήν τη φάση εξαρτάται περισσότερο από τους άλλους. Αν το περιβάλλον διαβάσει την έξοδο, το γυμναστήριο, ως μια θρασύτατη καλοπέραση ενός βολεμένου γιου/κόρης ή συντρόφου και όχι ως τελευταία σανίδα, μια φιλότιμη προσπάθεια να ελαφρύνει τη διάθεσή του και να κρατηθεί ζωντανός, τότε η αποθάρρυνσή του, ο εκνευρισμός και η μόνωση μοιάζουν μονόδρομος.
Ειλικρινής ο σεβασμός μου σε όλους όσοι κατορθώνετε να αντισταθείτε και να αθληθείτε, να φροντίσετε τη διατροφή σας, να περιορίσετε τα «χαζά» τσιγάρα, να διαβάσετε, να διατηρήστε την κοινωνικότητά σας.
Αντί επιλόγου
Ο άνεργος άνδρας/γυναίκα μοιάζει με ένα παιδί που μόλις ορφάνεψε! Κοιτάζει άναυδο και αποσβολωμένο τα συντρίμμια γύρω του και μέσα του! Δεν ξέρει προς τα πού να προσανατολίσει το βλέμμα του, προς ποια κατεύθυνση να ανοίξει τα χέρια του: να τα τεντώσει προς τον ουρανό, να τα απλώσει μπροστά στο πρόσωπό του ή να τα σμίξει με τα δικά σας;
Η απάντηση δική σας !
Εμείς από το Βeton7 Αrt Radio σας αποχαιρετούμε γλυκά!
[1]Πέντε Ποιήματα Μες στο Σκοτάδι.Εικόνα
Γυρίζει μόνος
στα χείλη του παντάνασσα σιωπή
συνέχεια των πουλιών τα μαλλιά του.
Ωχρός
με βουλιαγμένα όνειρα κι ανέγγιχτος
νερό τρεχάμενο στα ρείθρα, ωχρός
έλληνας.
Πάντα ο δρόμος μέσ’ στα μάτια του
κ’ η λάμψη απ’ τη φωτιά
που καταλύει
τη νύχτα.
Γυρίζει μόνος
στα χέρια του κλαδί από ελιά
γεμάτος πόνο χάνεται στα δειλινά
αισθάνεται
πως όλα χάθηκαν.
Mην του μιλάτε είναι άνεργος
τα χέρια στις τσέπες του
σαν δυο χειροβομβίδες.
Mην του μιλάτε δε μιλούν στους καθρέφτες.
Άνθη της λεμονιάς
λουλούδια του ανέμου
στεφάνωσέ τον Άνοιξη
τον κλώθει ο θάνατος.
Νίκος Καρούζος –
(από Τα Ποιήματα, Α΄, Ίκαρος 1993)
[*]
Απόσπασμα της εκπομπής “Φύσηξε αέρας και μου πήρε το καπέλο”, όπως προβλήθηκε στις 22.5.2026, στο www.beton7artradio.
Αν επιθυμείτε να ακούσετε την εκπομπή, μπορείτε να συνδεθείτε στο:http://www.mixcloud.com/Beton7artradio/%CF%86%CF%85%CF%83%CE%B7%CE%BE%CE%B5-%CE%B1%CE%B5%CF%81%CE%B1%CF%82-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%BC%CE%BF%CF%85-%CF%80%CE%B7%CF%81%CE%B5-%CF%84%CE%BF-%CE%BA%CE%B1%CF%80%CE%B5%CE%BB%CE%BF_20052026-mp3/