……
Η σημερινή εκπομπή έχει ετερόκλητα εύπεπτα και σύντομα σχόλια σε ζητήματα που αφορούν στα παιδιά, εφήβους και σε εμάς τους ενήλικες, οι οποίοι επιθυμούμε διακαώς να αναλύουμε τον άλλον και να γνωρίζουμε τα βαθύτερα της ύπαρξης μας.
Ξεκινώντας από τον διάλογο που αναπτύσσει ο καθένας μας με τον εαυτό του. Λόγος ή σιωπή, λοιπόν, όταν καλούμαι σε ένα διάλογο με τον εαυτό μου για όλα όσα συμβαίνουν εντός μου κ εκτός μου; Σε ποια συνθήκη μπορώ να με κατανοήσω, να κατανοήσω τους άλλους, τον κόσμο μέσα μου και εκτός μου, να με αφουγκραστώ, να με αναλύσω, να προσεγγίσω την αλήθεια μου, να με αποκαλύψω; Να με ελευθερώσω; Λέξεις ή σιωπή?
Σιωπή! Ενδεχομένως σας ακούγεται παράδοξο το ότι ένας ψυχολόγος ψηφίζει αβίαστα υπέρ της σιωπής, αρνούμενος σχεδόν ανερυθρίαστα, το δεύτερο συνθετικό της «ταυτότητας» του.
Για να ακριβολογήσω, είναι κάποιες λέξεις που αναδύονται ως εικόνες μέσα από την σιωπή σας, ξεπροβάλλουν θαρρείς μέσα από τις εσωτερικές ρυτίδες και αντιστάσεις σας! Ταλαιπωρημένες! Θαρρείς και βγαίνουν από εμπόλεμη ζώνη, από έναν δύσκολο τοκετό και εξ αυτού τόσο αγέρωχες!
Και είναι και κάποιες άλλες φλύαρες, άδειες, επιδεικτικές, οιστριονικές, θαρρείς και είναι ταγμένες στο βωμό του εφήμερου, της δημοσιομανίας, της άσκοπης κατανάλωσης.
Τις πρώτες τις λατρεύω, με συγκινούν, τις υπηρετώ, με διαπαιδαγωγούν.. με εμπλουτίζουν! Τις δεύτερες τις θεωρώ εφιαλτικές! Σε αυτές τις τελευταίες εναντιώνομαι, σε εκείνες τις οποίες εσείς καταπίνετε ερήμην και φτύνετε αμάσητες.
Και ενώ, λοιπόν, εσείς μιλάτε ανοήτως (δίχως νόηση, δίχως συνείδηση) και με κεκτημένη ταχύτητα αυτή την ξετσίπωτη γλώσσα, εγώ βλέπω «πληγές αλλόφρονες στους δρόμους» (Μ. Αναγνωστάκης ) Θέλετε να σας πω τι ακούω? Ακούω και βλέπω ολοζώντανες μπροστά μου τις λέξεις σας να:
- μεταμορφώνουν το μη υπάρχον σε υπάρχον και όταν το υπάρχον σας ενοχλεί, να το καταργούν μονοκονδυλιάς.
- σπέρνουν τη διάσπαση, τη διχόνοια με τον άλλον, ξεχνώντας – ίσως και μην γνωρίζοντας καν- πως το εγώ μας είναι ένας άλλος (κατά τον Ρεμπώ)
- καθησυχάζουν τις αμφιβολίες του είναι σας μόνον και μόνον μέσω της απαρίθμησης του έχειν, των κεκτημένων σας.. και κάπως έτσι
- σας αγκιστρώνουν στο κεκτημένο, επιβάλλοντας και νομιμοποιώντας τη στειρότητα
- πλάθουν μορφές αλλιώτικες, που δήθεν στηρίζουν την ιδιαιτερότητά σας, ενώ επί της ουσίας δεν είναι παρά ομοιόμορφες και άμορφες.. εφόσον είναι φτιαγμένες από το ίδιο υλικό..
- χτίζουν ένα φράγμα ανάμεσα σε εσάς και στον εαυτό σας, ένα ανυπέρβλητο φράγμα!
- παραβιάζουν τα όρια που διαχωρίζουν αυτό που νομίζετε ότι είστε από εκείνο που στην πραγματικότητα δεν είστε, ή φοβάστε ότι είστε
- καλύπτουν το κενό , την έλλειψη, το άδειο
- εξορκίζουν το φόβο θανάτου… διότι για τους περισσότερους «μιλώ» σημαίνει υπάρχω, έχω οντότητα, ταυτότητα, μυαλό, σκέψη, έχω εμπειρίες τις οποίες απαριθμώ, καταγράφω και ομολογώ και έτσι τις ξαναζώ, πιστοποιώντας ξανά και ξανά την ύπαρξη μου και διασκεδάζοντας το άδειο του άγραφου εσωτερικού μου.
Αλήθεια έχετε αναρωτηθεί ποιες είναι οι αγαπημένες σας λέξεις? Ξέρετε λίγο ως πολύ πιο είναι το αγαπημένο σας χρώμα, ύφασμα, φαγητό, πότο, είδος μουσικής, κοσμήματος, ντυσίματος, ταινίας, βιβλίου κλπ Οι αγαπημένες σας λέξεις? Εκείνες οι οποίες σάς εμπεριέχουν; Εκείνες που σας δονούν και σας συγκινούν;
Φοβάμαι (μακάρι να με διαψεύσει η αυστηρότητα της κριτικής σας) πως η ζωή μας σε αυτόν τον τόπο κινείται και κινητοποιείται από δύο λέξεις: Το δίκαιο και την τόνωση!
Μιλάτε α)για να σας αθωώσετε, να σας δικαιώσετε και β)για να σας εγκωμιάσετε, να σας τονώσετε. Ακόμη και όταν έχετε διάθεση επικριτική προς εσάς. Μιλάτε … και όσο μιλάτε δίχως να ακούτε τι λέτε, φτιάχνετε ένα δεύτερο παράλληλο σύμπαν όπου κινείται η ζωή όπου νομίζετε πως έχετε, που θα θέλατε να έχετε.. γιατί πολλά τα θέλω και λίγα τα μπορώ. Και όπως λέει και ο αγαπημένος μας Δημήτρης Δημητριάδης στην Ήττα [1]: «… η ζωή είναι ένα νομίζοντας. Νομίζοντας το ένα, νομίζοντας το άλλο, ζώντας με το νομίζοντας, μ΄αυτό πεθαίνοντας ή απ’αυτό…»
Με ποιον τρόπο οι λέξεις – όταν δεν τις ακούτε, όταν δεν τις αφουγκράζεστε, όταν αγνοείτε τη δύναμη που εμπεριέχουν- δικαιώνουν κ τονώνουν το εγώ σας; Το λιγότερο με δύο τρόπους υπηρετείτε ερήμην σας τη δικαίωση και την τόνωση του. Συνήθως μιλάτε για όσα φοβάστε ότι είστε, στον β’ ενικό, προβάλλετε στον άλλον όλα σας τα κουσούρια (π.χ Είσαι γελοίος, νάρκισσος, τσιγγούνης, τοξικός, χαιρέκακος, μίζερος). Μιλάτε για όσα θέλετε να είστε στον α’ ενικό. ..ακόμη και όταν μιλάτε αρνητικά για τον εαυτό σας (πχ είμαι απίστευτα φιλότιμος και ευαίσθητος, αθεράπευτα καλός, ατέρμονα ρομαντικός, αδυσώπητα αφελής και χαζός)
Ώρες ώρες μού μοιάζει πως χρησιμοποιείτε τον άλλον (άθελα σας) για να χτίσετε το δικό σας παλάτι! Υπό αυτή την έννοια, θα έλεγε κανείς δεν είναι και τόσο ευγενής η ανθρώπινη φύση! Θέλει πολύ δουλειά να μας ονομάσουμε ανθρώπινους ανθρώπους!
Και όσο εσείς έχετε βάλει στοίχημα να ζήσετε αγνοώντας τον εαυτό σας, σε ένα ψέμα, σε μια συναισθηματική αποχαύνωση, σε ψυχοπνευματική απονέκρωση και αναπηρία, πιστέψτε με ουδεμία ψυχο-θεραπεία (ακόμη μια κωμικό τραγική λέξη! Ανέκαθεν μου προκαλούσε θλίψη και γέλιο μαζί) μπορεί να σάς σώσει.
Όταν το διακύβευμα της ζωής σας είναι να ζείτε σε ένα ψέμα, ακροβατώντας ανάμεσα στο ιδεώδες και στο απευκταίο σενάριο για τον εαυτό σας, απομακρυσμένοι και ξένοι από τον εαυτό σας, πιστέψτε με ουδεμία ανάλυση και ουδείς αναλυτής μπορεί να σας σώσει, να σας ελευθερώσει, να σας απεγκλωβίσει.
Ας δούμε την αξία της σιωπής, αφού πρώτα επισημάνουμε ένα ακόμη παράδοξο της κοινωνίας μας..
Ποινικοποιημένη λοιπόν στην κοινωνία μας η σιωπή, καθώς η τρέχουσα – εκλαϊκευμένη ψυχολογία φωτογραφίζει μέσα σε αυτή έναν άνθρωπο αδιάφορο, που δεν ξέρει να δείχνει τα συναισθήματα του, νάρκισσο, μπλαζέ, καταθλιπτικό, χειριστικό, μπαγαπόντη, τοξικό, δήθεν..δόλιο και επικίνδυνο !!
Κι όμως η ίδια η κοινωνία όταν θέλει να τιμήσει έναν άνθρωπο προτρέπει προς ενός λεπτού σιγή.
Μα θα μου πείτε πως και με τον λόγο τιμάμε έναν άνθρωπο (έναν ενήλικα) καθώς μιλάμε για εκείνον, και μάλιστα μπροστά του, με λόγια γλυκά και εγκωμιαστικά. Και θα σας πω: Όχι ακριβώς! Έχω την αίσθηση πως όταν μιλάτε για έναν άλλον – και ειδικά εν τη παρουσία του-τον καταργείτε! Θαρρώ πως όταν με τις λέξεις δοξάζετε τον άλλον ως να είναι κτήση σας, δεν υπηρετείτε παρά την ψευδαισθησιακή σας ανωτερότητα.
Αναφέρομαι σε εκείνες τις στιγμές όπου ο θαυμασμός σας προς κάποιον εμπεριέχει ένα σποράκι απειλής, απειλής για το δικό σας είναι..ένα τσίμπημα ανταγωνισμού. Πρόσκαιρη λύση (λίγο τεμπέλικη θα έλεγα) είναι να φορέσετε τον άλλον πάνω από τον εαυτό σας. Μετά τον σκοτώνετε μπροστά του -κλέβοντας του τον λόγο από τα χείλη του- και την ίδια στιγμή, πλέκοντας του το εγκώμιο εν τη παρουσία του τον ανασταίνετε. Σας ανήκει, είναι κτήμα σας, δεν σας απειλεί, δεν θα αποδειχθεί ανώτερος σας.
..και η δύναμη της σιωπής;
- Όπως μόλις ανέφερα η σιωπή έχει τη δύναμη να ανασταίνει τον νεκρό ενώ τα λόγια να πυροβολούν και συχνά να θανατώνουν τον ζωντανό..
- Η σιωπή είναι η αναγκαία παύση ανάμεσα στο ειπωμένο και στο ανείπωτο, ανάμεσα στο σβήσιμο του ενός κύματος – έργου και στην εμφάνιση του άλλου.
- Η σιωπή δεν αφήνει πολλά περιθώρια στο ψέμα, στο ψεύδος, στα προσωπεία.
- Η σιωπή είναι το απαραίτητο μονοπάτι της επαφής με το μέσα σου και της μεταφοράς του μέσα σου στο έξω.
- Απαραίτητη για την ανάλυση, την αμφισβήτηση, την κριτική, την τοποθέτηση, την αναθεώρηση
- Μόνον με τη σιωπή επιτρέπεις στον άλλον να γράψει μέσα σου, να σημειώσει με το μελάνι του την ετερότητα του που θα συγκροτήσει ένα μέρος της δικής σου ταυτότητας.
- Είναι η αναγκαία συνθήκη για να ζεις, να ζεις με τις αισθήσεις τεταμένες και ανοικτές, έτσι ώστε να νιώθεις και να μην μπερδεύεις αυτό που ζεις ή γίνεσαι με εκείνο που θα ήθελες να ζήσεις ή να γίνεις.
- Χωρίς τη σιωπή δεν υπάρχει απόσταση, δεν υπάρχει σκέψη, δεν υπάρχει γέννα.
Η σιωπή και η απομόνωση είναι αναγκαίες συνθήκες προκειμένου ένας αναζητητής, ερευνητής να δει το έργο του, τη δράση του, το αντικείμενο μελέτης του, και κυρίως τον εαυτό του από κάποια απόσταση, να τα καταλάβει βαθύτερα, να αντιληφθεί, να εντοπίσει , να σκεφτεί και να παράξει νέο λόγο.
Κάπως έτσι λοιπόν, έχοντας αυτό τον σεβασμό στη σιωπή επιλέγω να σωπάσω. Αγαπώ τη σιωπή και εκείνες τις λέξεις που σού αποκαλύπτονται εντός της. Έχοντας σεβασμό σε εσάς και στον λόγο που εκφέρω δημόσια και δη σε αυτόν τον σταθμό, επιλέγω να σωπάσω τις εκπομπές..ίσως για ένα μεγάλο διάστημα. Ταπεινά και ειλικρινά δηλώνω πως δεν έχω κάτι άλλο να πω.
Το να λέω τα ίδια και τα ίδια δεν έχει νόημα. Το αντίθετο μάλιστα. Με φέρνει σε ρήξη με τον εαυτό μου, καθώς νιώθω πως προσβάλλω τις λέξεις, τις υποτιμώ, τις καθιστώ αναλώσιμες, ανούσιες, τις χρησιμοποιώ ως όχημα επίδειξης του επαναλαμβανόμενου, του ά-σχημου, του ά-μορφου που σε λίγο θα γίνει ένα ομοιόμορφο άδειο. Το να μιλώ χωρίς να έχω κάτι νέο να σας πω είναι σαν να συντηρώ την αναντιστοιχία ανάμεσα στις λέξεις κ στο αληθινό τους νόημα.
Όσα δήλωσα – στις εκπομπές που προηγήθηκαν και στη σημερινή- δεν προέκυψαν παρά μέσα από μια δική μου ανάγκη να ηρεμήσω τη δική μου συνείδηση ως κοινωνικός επιστήμονας, καθώς χρόνια τώρα παρατηρώ σιωπηλά την απίσχναση των ψυχικών λειτουργιών.
Σας παραθέτω με τρόπο συνοπτικό και καθαρό τις θέσεις μου σε ό,τι αφορά τα παιδιά, τους εφήβους, τους ενήλικες. Αν θέλετε ας τις ακούσετε ως κραυγή αντίστασης και ας τις κρίνετε με τρόπο που τις αξίζουν… αυστηρό και αμείλικτο!
Γονικές δράσεις ή πιο σωστά αποδράσεις
Είναι επιτακτική ανάγκη να συνειδητοποιήσετε ως γονείς πως λειτουργείτε κάτω από το καθεστώς του φόβου και του πανικού. Ενώ, η διαπαιδαγώγηση του παιδιού σας πρέπει να γίνεται βάσει στοχεύσεων και προσωπικών σας αντιστάσεων.
Χτίζω τον ψυχισμό ενός παιδιού σημαίνει χτίζω τη βάση, τα θεμέλια που είναι η αντίληψη, η συνείδηση του κόσμου γύρω του, η βούληση, η μέθοδος εκπλήρωσης των επιθυμιών του, και στη συνέχεια χτίζω τη συνείδηση του εαυτού του, την κοινωνικοποίηση του η οποία είναι άρρηκτα δεμένη με την ανάπτυξη και καλλιέργεια του συναισθήματος και της ηθικής, την κρίση, την σκέψη και την κριτική σκέψη..
Είστε δημιουργοί, πλάθετε έναν ψυχισμό. Δεν επιτρέπεται να είστε αμέτοχοι. Δεν επιτρέπεται να είστε θεατές. Οφείλετε να είστε ενεργητικοί στο χτίσιμο – όχι απλά της αυτοεκτίμησης του παιδιού σας- αλλά όλης της σπονδυλικής στήλης που λέγεται ψυχισμός.
Βάλε του όρια
Δεν με ενοχλούν τα όρια..άλλωστε υπάρχουν ξεκινώντας από το σώμα μας, το οποίο μάς θέτει όρια στις δυνατότητες, υπάρχουν στο χρόνο μας – το πεπερασμένο της ζωής μας, στο χώρο μας κλπ.
Αν κάτι με ενοχλεί είναι το να βάζετε όρια στον άλλον, στη βούληση του, στην πρωτοβουλία του, στην κίνηση του, καθώς 0έχετε πειστεί ότι ο άλλος είναι απειλή για εσάς, καθώς έχετε πειστεί ότι είστε υποχρεωμένοι στο όνομα του αυτό-σεβασμού να περιφρουρήσετε ό,τι κατακτήσατε και να ζητήσετε ό,τι σας αξίζει.
Και όπως πράττετε ως προς τον συνάδελφο, σύντροφο σας κ.α, έτσι ακριβώς κάνετε και με το παιδί σας. Τραγικό! Ειδικά τη στιγμή που δεν κατανοείτε ότι φτιάχνετε αντανακλαστικά έτοιμα να υποδεχθούν απολυταρχικά καθεστώτα.
Όταν θέτετε όρια ο άλλος , φοβισμένος, ο αδύναμος άλλος συρρικνώνεται, γίνεται πειθήνιος, υποταγμένος, φοβισμένος δεν συνεργάζεται, δεν μαθαίνει τον διάλογο και επωάζει μέσα του τη στιγμή της επίθεσης και της εκδίκησης σας.
Ακόμη τονώνετε την αυτοεκτίμηση;
Ας σταματήσετε να τονώνετε την αυτοεκτίμηση. Εσείς είστε ο χτίστης εσείς και ο γκρεμιστής. Εσείς και οι πράξεις σας, χτίζουν, γκρεμίζουν και ξαναχτίζουν την εκτίμηση και την εμπιστοσύνη στον εαυτό σας. Οι πράξεις σας, όπως πιστοποιούνται ή αναιρούνται από την πραγματικότητα, καθώς διαβαίνετε τον δρόμο της εξέλιξης.
Δεν τονώνεται η αυτοεκτίμηση. Χτίζεται μέχρι να πεθάνουμε και δεν είμαστε και σίγουροι , λίγο πριν το τέλος μας, αν τελικά θα έχουμε γνωρίσει αληθινά τον εαυτό μας.
Σε ό,τι αφορά το παιδί η όσο πιο αντικειμενική αντίληψη, συνείδηση και κρίση του εαυτού του προϋποθέτει πράξη, στόχο, προσπάθεια και διάλογο προκειμένου να κατανοήσει το λάθος του και να επαναδιατυπώσει την προσπάθεια του, να στοχαστεί πάνω στο στόχο του και στην πράξη του.
Μάθε παιδί μου τα συναισθήματα!
Έχετε φέρει μια ζωή την οποία καλείστε να το μυήσετε στη ζωή – έργο αξιοσέβαστο και δύσκολο με μπόλικους κυματισμούς και ατελείωτες ακροβασίες.
Αυτό που δεν καταλαβαίνω είναι πως σας διαφεύγει η ίδια η ζωή… ενώ αυτό καλείστε να διδάξετε στο παιδί σας. Ξεγλιστράει μέσα από τα χέρια σας; Φοβάται να βγει στις λέξεις; Δεν κατανοώ, ειλικρινά!
Πως γίνεται να σάς διαφεύγει ένα βασικό ρήμα.. το οποίο μάλλον θεωρείτε αυτονόητο. Αντί να λέτε: «μάθε να ζεις τα συναισθήματα σου, με τα συναισθήματα σου, να ζεις συντονισμένος με τα συναισθήματά σου», εσείς προτιμάτε το «μάθε τα συναισθήματα σου»!
Τι νόημα έχει η παπαγαλία των συναισθημάτων και η αντιστοίχιση τους με την σωστή φατσούλα στο βιβλίο των συναισθημάτων; Σε τι βοηθά το παιδί να ξέρει ότι αυτό λέγεται θυμός και εκείνο περηφάνια, να το δείχνει στο βιβλίο ή να το αποτυπώνει λεκτικώς;
Εξηγήστε μου κάτι ακόμη: πόσο μακριά και εις βάθους πηγαίνει η συζήτηση με το παιδί μας που ξεκινά με το «Πως ένιωσες; Τι ένιωσες? Θύμωσες; Στεναχωρήθηκες?» Και μετά ; Μετά ..σιωπή.. αμήχανη σιωπή – όχι εποικοδομητική σιωπή! Είναι σαν να μην γνωρίζετε ή να έχετε ξεχάσει να ανοίγετε μια βαθιά κ ζουμερή κουβέντα, να γεμίζετε το συναίσθημα τους κ τις αισθήσεις τους.
O ίδιος ο Σάμιουελ Μπέκετ αρνήθηκε την ιδιότητα του διανοητή – φιλοσόφου- συγγραφέα λέγοντας «είμαι ένα συναίσθημα» ..και θα συμπληρώσω εγώ ένα συναίσθημα που εκφράζεται , ζωντανεύει, διαχέεται, απλώνεται, μοιράζεται , μέσα από την σιωπή, έκρηξη, μουτζούρα, ζωγραφιά, το χορό, την κίνηση, το μετέωρο βλέμμα, την σφιχτή αγκαλιά.. έτσι ξέρουν τα παιδιά να μιλούν τα συναισθήματα τους.
Το παιδί είναι ολόκληρο ένα συναίσθημα, άπληστο, αδηφάγο, οργασμικό, πληθωρικό, πολύχρωμο, καταιγιστικό, ασίγαστο, του οποίου η φυσική ροή είναι – κατά τα εφηβικά χρόνια -να συνδεθεί άρρηκτα με την ορμή, την ιδεολογία, τον έρωτα με την ευρεία έννοια. Τον έρωτα.. με την δύναμη που έχει να αλλάζει, να μετασχηματίζει την ασχήμια!
Θεωρώ άσκοπη, εφιαλτική και επικίνδυνη την παπαγαλία των συναισθημάτων.
Το συναίσθημα είναι πηγή ζωής , είναι η ζωή η ίδια. Διαστέλλει τον χρόνο, τον γεμίζει κ έτσι τον καταργεί, τον σταματάει. Σκεφτείτε μια συνάντηση με κάποιον που να σάς γεμίζει και μια συνάντηση αδιάφορη. Ποια η επίδραση της στον χρόνο;
Με ποιο δικαίωμα εσείς ως γονείς περιορίζετε, συρρικνώνετε ως και μαρμαρώνετε την ανάσα τους; Με ποιο δικαίωμα στερείτε από το παιδί, από το δικό σας παιδί – το οποίο είναι ό,τι πιο πολύτιμο ζείτε μαζί- τα εγγενή του πολεμοφόδια και καθιστάτε τον βηματισμό του ανάπηρο;
Θα σας παρακαλούσα να εγκαταλείψετε αυτή την βλαβερή συνήθεια σας να παπαγαλίζετε το εργοστάσιο των συναισθημάτων..
Παιδί και παιχνίδι
Το παιχνίδι είναι η κύρια εργασία του παιδιού, σύμφωνα με τους Βιγκότσκι, Πιαζέ, Μοντεσσόρι κ.α.).
Ενθαρρύνετε τα παιδιά σας να παίζουν, στον πραγματικό κόσμο, να συντονίζονται και να συγχρονίζονται με τα άλλα παιδιά, να συμμετέχουν σε ομάδες γνωστών και αγνώστων παιδιών και να παίζουν όχι μόνον για να εκφράζονται ελεύθερα αλλά και για μάθουν να συνεργάζονται, να συνυπάρχουν. Θέλετε να σάς θυμίσω ποιες οι επιδράσεις του φυσικού παιχνιδιού στα παιδιά;
Τα παιδιά μέσω του παιχνιδιού υποτάσσουν την επιθυμία ηγεσίας, μαθαίνουν να αναγνωρίζουν και να ρυθμίζουν τα συναισθήματα τους, νιώθουν περήφανα καθώς τολμούν καθώς ξεπερνούν τον φόβο τους. Συγκεντρώνουν την προσοχή τους, αποκτούν νέες δεξιότητες, διευρύνουν τη φαντασία και τη σκέψη τους, αποκτούν αντισώματα στη ματαίωση, στην απόρριψη.
Μαθαίνουν να τσαλακώνουν και να ξαναχτίζουν τον εγωισμό τους με μέτρο, μαθαίνουν να πέφτουν και να σηκώνονται και όχι να εγκαταλείπουν, να έχουν επαφή με το μέσα του κείμενο. Και το κυριότερο μαθαίνουν να ζούνε με τις αισθήσεις τους.
Όπως απαραίτητη είναι η άσκηση και η κίνηση για την φυσική ανάπτυξη ενός παιδιού, άλλο τόσο αναγκαίος είναι ο συντονισμός και παιδιού με άλλα παιδιά για την συναισθηματική και κοινωνική του ανάπτυξη.
Ο συντονισμός( συντονισμός όχι μόνον των μελών του σώματος του, αλλά και του σώματος του, της επιθυμίας του με τα άλλα παιδιά) προϋποθέτει, εκπαιδεύει, καλλιεργεί και ενισχύει την ικανότητα του αυτοελέγχου στο παιδί και κυρίως του συναισθηματικού αυτοελέγχου.
Ο δε συγχρονισμός των παιδιών προκειμένου να παραχθεί ένα έργο καλλιεργεί την συνύπαρξη και όχι τον ανταγωνισμό προς απόκτηση του επάθλου.
Το παιχνίδι διδάσκει στο παιδί την τόλμη και τη φαντασία δηλαδή τις βάσεις της δημιουργίας και της απόλαυσης. Είναι ο μοναδικός τρόπος να αντιπαρέλθουμε στον συντηρητισμό και στο φαντασιόπληκτο που καλλιεργούνται μέσω των social media συστηματικά και καταδικάζουν μικρούς και μεγάλους στο κυνήγι του άδειου , του μίζερου.
Σε ό,τι αφορά τη χρήση της οθόνης στα μικρά παιδιά
Ας συμφωνήσουμε πως είναι αναπόφευκτο κακό, καθώς είναι ένας τρόπος κοινωνικοποίησης και όχι μόνον διασκέδασης παιδιών και εφήβων, ο οποίος μάλιστα νομιμοποιήθηκε μέσω περιόδου του κόβιντ-19.
Εγώ θα σας το πω ότι δεν έχει νόημα να θέτετε όρια, βέβαια εσείς θα κάνετε το δικό σας! Παρά το ότι η ίδια η καθημερινότητά σας σάς το δείχνει πως κάθε φορά όπου θα βάλετε όρια, θα υπάρξουν εντάσεις και συγκρούσεις, εσείς θα βάζετε όρια. Όρια και ξανά όρια.. για να καθησυχάσετε τη δική σας συνείδηση ότι πράττετε ορθώς και ότι είστε καλός γονέας!
Ωστόσο, για εσάς τους ελάχιστους που θα δοκιμάσετε και κάτι ακόμη- ‘’εκτός ορίων’’, θα σας ενθάρρυνα προς την εξής κατεύθυνση: Ό,τι και όση ώρα και αν το παιδί σας βλέπει κάτι στην οθόνη, όταν κλείσει η οθόνη οφείλετε να το ενθαρρύνετε να σας διηγηθεί τι είδε, παρουσιάζοντας το ως μια ιστοριούλα με αρχή, μέση και τέλος και στη συνέχεια να προσπαθήσετε να αναπτύξετε ένα διάλογο βάσει της αφήγησης του ή να το ζωγραφίζει, ή να το χορέψει. Γιατί θα με ρωτήσετε κάποιοι από εσάς;
Επειδή είναι σημαντικό για ένα παιδί από μικρή ηλικία να διακρίνει την πραγματικότητα της εικόνας από την εικόνα της πραγματικότητας. Είναι σημαντικό να εξασκεί όλες του τις αισθήσεις παράλληλα με τη φαντασία του και την πρωτοβουλία του. Είναι απαραίτητο για την όλη εγκεφαλική και ψυχική του ανάπτυξη.
Επιπρόσθετα, είναι σημαντικό να νιώθει μέλος της οικογένειας του, με την οποία μοιράζεται κάτι δικό του, μια δική του επιλογή. Και όσο νιώθει πως το σέβεστε, θα είναι πιο ευήκοο και πιο φιλότιμο στις δικές σας προτροπές και ενθαρρύνσεις προς τη γνώση ή προς άλλες δραστηριότητες.
Γονείς και έφηβοι
Ας μην κρυβόμαστε! Η εφηβεία σάς φοβίζει καθώς είναι η περίοδος των πολλαπλών ταυτίσεων, δηλαδή η περίοδος όπου ο έφηβος αρνείται το οικείο- μέρος του οποίου αποτελείτε και εσείς- και οικειώνεται το νέο, το άγνωστο.
Χάνετε ένα μέρος της εξουσίας σας πάνω στο παιδί και αυτό – απολύτως αναμενόμενο- σας δημιουργεί επιπρόσθετο άγχος, καθώς ο έλεγχος του είναι απαραίτητος..γονείς του είστε! Δεν μπορείτε να το αφήσετε ανεξέλεγκτο.
Ωστόσο, ανάμεσα στον ασφυκτικό έλεγχο ενός εφήβου και στην ανάγκη του ιδίου να τολμήσει, να εμπειραθεί με τις δικές του αισθήσεις και τα δικά συναισθήματα υπάρχει η εμπιστοσύνη σας και ο διάλογος.
Οφείλετε ως γονείς να ελέγξετε και να μην μεταφέρετε στο παιδί σας τις δικές σας αγωνίες και άγχη. Οφείλετε να ενθαρρύνετε την τόλμη και τη φαντασία του και το κυριότερο να του δώσετε χώρο να διατυπώσει ερωτήσεις, να αμφισβητήσει, να ονειρευτεί και να φτιάξει το δικό του όραμα για τη δική του ζωή.
Δεν πρέπει να βρίσκεστε μήτε πίσω του για να το σπρώχνετε, μήτε εμπρός για να του φράσσετε το δρόμο. Δίπλα του. Ο έφηβος σάς θέλει δίπλα του, ως ένα διακριτικό καταφύγιο, ως έναν φάρο , ως πυξίδα, ως σημείο αναφοράς και όχι ως βαρίδιο ή εκφοβιστική εξουσία.
Διάλογος σημαίνει πρωτίστως και κυρίως: ακούω. Ακούω χωρίς τις προσωπικές ταυτίσεις: «..και εγώ τότε που ήμουν στην ηλικία σου». Ακούω δίχως την παραπομπή σε ψυχολόγο, επειδή εσείς θορυβηθήκατε. Ακούω δίχως την αυθαίρετη κρίση, δίχως την βιαστική συμβουλή. Ακούω τις λέξεις, αφουγκράζομαι τις παύσεις του εφήβου, σκέφτομαι και μετά μιλώ αφού πρώτα ζαλίσω τις λέξεις μέσα μου.
Σε ό,τι αφορά τους εφήβους και την χρήση των social media ας υπενθυμίσουμε πως η καθημερινή επαφή τους με το ίντερνετ και κυρίως με τα social media δημιουργεί μια άλλη σχέση ( διαφορετική από εκείνη που εσείς γνωρίζετε) με τον χρόνο και τον χώρο, την επικοινωνία με τον άλλον.
Είναι ασύγχρονη και όχι συγχρονισμένη.. και εξ αυτού συχνά δεν σας απαντά ενώ εσείς του απευθύνεται μια ερώτηση. Δεν είναι αδιαφορία, δεν είναι εκδίκηση, μήτε σνομπισμός. Είναι άλλος τρόπος επικοινωνίας.
Επηρεάζει επίσης, τη συναισθηματική τους κίνηση, τη σχέση με το σώμα τους, τον αυτοερωτισμό και την ερωτική επιθυμία. Με ένα κλικ αλλάζει όλος τους ο κόσμος, η διάθεση, το συναίσθημα, η επιθυμία. Όχι με μια δική σας παραίνεση ή επαναλαμβανόμενη εντολή. Με ένα δικό τους κλικ.
Τι θέλω να πω; Μην τους κρίνετε βάσει των δικών σας κριτηρίων πχ είναι στον κόσμο τους, αδιάφοροι για εμένα, εγωκεντρικοί και επίμονοι όταν αιτούνται κάτι, στερούνται ενσυναίσθησης. Όσο τους αποδοκιμάζετε, τόσο τους απομακρύνετε και τόσο στεναχωριέστε.
Και για να παραδεχτούμε και κάποιες αλήθειες: Εσείς οφείλετε να εισέλθετε στον κόσμο τους και όχι εκείνοι στο δικό μας. Αυτός είναι ο δρόμος της εξέλιξης. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει πως πρέπει να παραδοθείτε ή να εκθειάσετε ό,τι οι έφηβοι βλέπουν στο όνομα του εκσυγχρονισμού. Όχι! Είναι σημαντικό και για εσάς και για τους εφήβους και για τη σχέση που αναπτύσσετε μαζί τους, να καλλιεργήσετε ειλικρινά το ενδιαφέρον σας για ό,τι αγγίζει τα εγκεφαλικά τους κύτταρα, για ό,τι δονεί το συναίσθημα τους και στη συνέχεια να ενθαρρύνετε τον διάλογο με κριτική σκέψη, με σημεία αναφοράς όπως οι ηθικές αξίες και η ιδεολογία σας.
Οι έφηβοι της σημερινής γενιάς έχουν τεράστια ανάγκη να ακούσουν το διαφορετικό, να προσεγγίσουν την αλήθεια, να γνωρίσουν τη δική σας οπτική, τον δικό σας τρόπο να κοιτάζετε προς το φως. Οι έφηβοι αυτής της εποχής έχουν τεράστια ανάγκη την πυξίδα, τα σημεία αναφοράς! Όχι την υπόδειξη , όχι την απαγόρευση, όχι την επανάληψη!
Τα όρια- τα οποία εσείς βάζετε- στους εφήβους, στους εφήβους που ζούνε σε έναν κόσμο ανοιχτό και δίχως τον ελάχιστο περιορισμό είναι το λιγότερο τραγελαφικό!
Ας περάσουμε σιγά – σιγά στους ενήλικες
Για όλες και όλους εσάς που αγαπάτε το ψυχολογίζειν του άλλου
ας προσέξετε
α) τα κίνητρα σας. Ποια ανάγκη σας καλύπτει η ανάλυση του άλλου, ο εισοδισμός στον ψυχισμό του συχνά χωρίς την έγκριση του, την επιθυμία του, την παρουσία του; Θέλετε να τον μικρύνετε; Να τον κατανοήσετε; Να τον ανακαλύψετε; Και για ποιο λόγο;
β) τη στείρα αναπαραγωγή του συστήματος που σας θέλει να μιλάτε με αυτόν τον εργαλειακό λόγο (επίθετα αφοριστικά για όλη την προσωπικότητα του άλλου, ταυτολογίες, κρίσεις αυθαίρετες κλπ)
Η κρίση είναι προϊόν της ανάλυσης. Αν σωπάσετε και ακούσετε τον εαυτό σας, θα διαπιστώσετε ότι πρωτίστως διατυπώνετε μια κρίση για τον άλλον (πχ είναι μίζερος, αριβίστας, δεν με θέλει) και μετά αναλύετε τα γεγονότα, δηλαδή μετά πλάθετε ή για να είμαστε πιο ακριβείς αναπλάθετε την ιστορία, το αφήγημα του άλλου, σταχυολογώντας εκείνα τα σημεία της πραγματικότητας και παραλείποντας κάποια άλλα, έτσι ώστε επικυρωθεί η αυθαίρετη κρίση σας.
Και βέβαια σύμμαχος και συνένοχος σε αυτή την ανόητη διαστρέβλωση της πραγματικότητας είναι η ψυχολογία. Η ψυχολογία – όπως οι περισσότεροι από εσάς την γνωρίζετε μέσω των media και των εκλαϊκευμένων- εκχυδαϊσμένων συγγραμμάτων δίκην τσελεμεντέ της ανθρώπινης ευτυχίας- κατηγοριοποιεί και κατηγορεί, δικάζει τους άλλους και βγάζει τον εαυτό σας ανώτερο από τον άλλον. (θαρρείς και ο εαυτός μου δεν ορίζεται από τον άλλον). Κακά τα ψέματα, η εκλαϊκευμένη ψυχολογία είναι ο πλέον επίσημος φορέας της αγαρμποσύνης, της βίας, της ωμότητας και της αυθαίρετης και απόλυτης κρίσης.
Γεμίζει ερήμην σας τη φαρέτρα σας με όπλα ενάντια στον άλλον, σαν να σας προσφέρει αφειδώς τα νύχια προκειμένου να κατεβάσετε τον άλλον ενώ θα όφειλε να κολλήσει δύο φτερούγες στα πλευρά σας , προκειμένου να φτάσετε τον άλλον και ό,τι ο άλλος αφήνει ως εξευγενισμένη ψυχή στο δικό του πέταγμα.
Εξαρτήσεις
Η πιο επικίνδυνη, αθεράπευτη και αφανής εξάρτηση δεν είναι η μαριχουάνα, μήτε το ποτό, μήτε η δουλειά , ή το φαγητό, αλλά η εξουσία και δη η κατάχρηση της εξουσίας.
Η εξουσία υπάρχει σε κάθε σας σχέση και τα πρόσωπα που την εξασκούν εναλλάσσονται. Αναφέρομαι στην εξουσία- με την έννοια της ευθύνης, της προστασίας, της ορθής καθοδήγησης – έχει ο γονέας στο παιδί, ο δάσκαλος στους μαθητές, ο μάνατζερ στην ομάδα του.
Η κατάχρηση εξουσίας, ωστόσο, είναι ένα άλλο θέμα. Αυτό είναι εξάρτηση. Κυλά ύπουλα στη ζωή σας, το μεθύσι της άσχημο, η μετάδοση της ασίγαστη, δρόμος χωρίς επιστροφή.. Και το χειρότερο αρέσκεται στην αναπαραγωγή της!
Πώς προκύπτει; Συνήθως τρυπώνει απρόσκλητα για να καλύψει το κενό ανάμεσα σε αυτό που θα θέλατε να είστε αλλά αρνείστε να αποδεχτείτε πως δεν μπορεί να είστε.
Καλύπτει την ανάγκη να πιστοποιήσετε και επικυρώσετε τη δύναμη σας πάνω στον άλλο, στον δικό σας ή – στα δικά σας μάτια φερόμενο ως τον αδύναμο, τον υποχωρητικό, τον μαλθακό ή ευλύγιστο άλλον.
Αναπηρία
Η μεγαλύτερη προσωπική και κοινωνική αναπηρία είναι η αναζήτηση του δικαίου. Φτάσαμε σε ένα σημείο όπου πηγαίνετε στον δικηγόρο και λέτε τα εσώψυχα σας και στον ψυχολόγο για να ζητήσετε τρόπο να κερδίσετε το δίκαιο σας από τον συγγενή, τον σύντροφο σας και εκάστοτε άλλον
Το δίκαιο είναι η αρχή του ανταγωνισμού, είναι η πρώτη ύλη του πολέμου εντός σας και εκτός σας.
Το δίκαιο επισφραγίζει την παραδοχή της ήττας σας να ευχαριστηθείτε, να απολαύσετε, να γεμίσετε (με) τις αισθήσεις σας.
Η αρμονία όπως προκύπτει μέσα από την σύνθεση των αντιφάσεων της προσωπικότητας σας θα έπρεπε να είναι το διακύβευμα όλης της ζωής και όχι η απονομή της δικαιοσύνης.
Να θεραπεύσω το τραύμα
Δεν υπάρχει ζωή χωρίς τραύμα! Περι-γεννητικό, μετά γεννητικό , προθανάτιο.. δεν υπάρχει! Ζωή χωρίς τραύμα είναι μια μονοκύτταρη ζωή της αμοιβάδας που δεν υφίσταται αλλαγές. Η πραγματικότητα είναι πληγιασμένη.. Οι πληγές μάς ενώνουν, οι πληγές μετουσιώνονται, μάς οδηγούν στην ανασύνταξη, μάς εφοδιάζουν ..είναι τα προσωπικά μας αντισώματα και η δύναμη μας ως κοινωνία και όχι η προσωπική μας παγίδα, όχι το άλλοθι για μια κοινωνική παραίτηση και για μια εσαεί ατέρμονη περιπλάνηση σε ένα αδύναμο, απροστάτευτο, κακοποιημένο εγώ.
Αλλά εσείς ακολουθώντας την «εποχή των σικέ συμβάντων» αφού απομονώσατε απενοχοποιημένα το εγώ από το εμείς, δηλώνετε με άνεση την επιθυμία σας να απομονώσετε το εγώ από την ιστορία του, την προσωπική του ιστορία, το process του, το εσωτερικό γίγνεσθαι και να εστιάσετε σε ένα γεγονός, αναζητώντας το ένα και μοναδικό το κύριο τραύμα γύρω από το οποίο σφηρυλατήθηκε όλη η προσωπικότητα και όλο το δράμα της ύπαρξης σας..
Θαρρείς και όλη σας η ύπαρξη είναι ένα δράμα για το οποίο ευθύνονται όλοι εκείνοι οι οποίοι πρωταγωνιστούσαν στη δημιουργία του τραύματος σας, ηθελημένα ή αθελήτως..
Τι να πω!! Ας το αναζητήσετε αν αυτό σας ικανοποιεί..αν αυτό δίνει νόημα στη ζωή σας.
Συναισθήματα
Ο λόγος στα συναισθήματα και στην καθημερινή κηδεία που τους στήνετε! Λίγα λόγια, τα πιο βασικά!
Κατ’ αρχάς ας τα ορίσουμε, για να μιλάμε σε μια κοινή βάση. Τα συναισθήματα είναι η αντανάκλαση εκείνης της σχέσης που έχουν τα αντικείμενα ή φαινόμενα της πραγματικότητας προς τις ανάγκες και τα κίνητρα μας.
Έδρα τους είναι ο εγκέφαλος, η βιοχημεία και η κοινωνία.
Ο έλεγχος τους (δεν μου αρέσει η λέξη διαχείριση) απαιτεί τον αυτό-έλεγχο , την πειθαρχία και την ειλικρίνεια με τον εαυτό μου.
Εκδήλωση τους και κηδεία τους
Σας το είπα και λίγο πιο πριν: Οι λέξεις θάβουν, αφανίζουν, εξαφανίζουν..
Δεν είναι κάτι που μπαίνει και βγαίνει. Τα συναισθήματα δεν έχουν μόνον εκδήλωση, αλλά κυρίως διαθέτουν βάθος, έκταση, ένταση, γονιμότητα.
Καλλιεργώ τον εαυτό μου (προτιμώ μέσω της τέχνης, παρά στα ντουβάρια των ψυχολόγων.. Υποσημείωση: εκείνος που ‘’κάνει’’ χρόνια ψυχό ανάλυση δεν θεωρείται καλλιεργημένος) σημαίνει μεταξύ πολλών άλλων αναγνωρίζω και εμβαθύνω τα συναισθήματα, τις αισθήσεις και τη σκέψη μου.
Όλο αυτό το βουητό περί της εκδήλωσης των συναισθημάτων με βρίσκει αντίθετη. Δεν είπαμε να είμαστε μουγκοί, ούτε να διατηρούμε εκείνα τα στερεότυπα άλλων δεκαετιών που ήθελαν τον σοβαρό συμπολίτη μας(άνδρα ή γυναίκα) βαρύ και ασήκωτο, αμίλητο θαρρείς και πήγαινε στο απόσπασμα..
Διαφωνώ με το ότι οι ειδικοί και ειδήμονες σας παρασέρνουν στο επιδερμικό..την εκδήλωση και όχι την καλλιέργεια την εμβάθυνση των συναισθημάτων
Το θέμα δεν είναι να μιλάς για τα συναισθήματα σου αλλά να μιλάς με τα συναισθήματά σας…και το κυριότερο να ζεις με αυτά…συντονισμένος με αυτά
Αλλά τι να κάνω και εγώ; Εφόσον σας έχουν πείσει ότι πρέπει να τα εκδηλώνετε , να βγαίνουν από μέσα σας, ως ένας ρουκετοειδής έμετος! Όλες οι ακαθαρσίες επάνω στον άλλον αρκεί να μην είναι μέσα σας. Και ως γνωστόν: αμαρτία ομολογημένη και εξομολογημένη ισοδυναμεί με αμαρτία αφημένη .. στην μοίρα της! Αφημένα, αφηνιασμένα και εγκαταλειμμένα στη μοίρα τους τα συναισθήματα σας.
Ας το παραδεχτείτε πως γίνεστε ρατσιστές με τα συναισθήματα. Επιλέγετε μόνον τα θετικά ή τα διάσημα. Τα άλλα τα αρνείστε. Κι όμως είμαστε τα πάντα, νιώθουμε τα πάντα, συνυπάρχουμε με όλα τα συναισθήματα κάτω από ΚΣΠΘ. Και τα ταπεινά και τα ιταμά είναι δικά μας αναζητούν διακαώς το κρησφύγετο τους κάτω από τα φουστάνια των λέξεων.
Το ζήτημα δεν είναι να εκδηλώνετε τα συναισθήματα, για να πιστοποιείτε την ύπαρξη τους. Να μην σας πω ότι όσο πιο βαθύ ένα συναίσθημα συνήθως τόσο πιο μικρή η εκδήλωση του και όσο πιο τρομακτικό, τόσο καλύτερα καμουφλάρεται και κουλουριάζεται μέσα μας.
Το ζήτημα λοιπόν είναι να αναγνωρίζετε και τα πιο ιταμά συναισθήματα, κίνητρα, επιθυμίες, πηγές επιθυμιών, φαντασιώσεις και να τα σμιλεύετε, να τα καλλιεργείτε, να μην τα επιτρέπετε να λιμνάζουν και να σας κατασπαράσσουν.
Όσο αρνείστε την βλεμματική επαφή μαζί τους, τόσο θα ελλοχεύει ο κίνδυνος του ποτού, των ψυχοφαρμάκων, της καταχρηστικής προς τον αδύναμο εξουσίας σας, της ανηδονίας, της μιζέριας και κατ’ επέκταση της υποταγής στο σύστημα.
Θυμός και Άγχος
Ο θυμός είναι συνδεδεμένος με την κοινωνική μας φύση. Δεν θυμώνουμε με τον άλλον, αλλά με τον εαυτό μας.
Ο θυμός δηλώνει την αδυναμία μας να βρούμε τη θέση μας μέσα σε μια ομάδα, όπως εμείς τη θέλουμε (πχ να έχω τον σεβασμό των άλλων, την αποδοχή, την εμπιστοσύνη, την αποκλειστικότητα, την ηγεσία, την αυθεντία, το μονοπώλιο της προσοχής των άλλων, την πρώτη θέση, την εμπιστοσύνη του άλλου κλπ), εκείνη τη θέση την οποία έχουμε φανταστεί ή νομίζουμε πως την αξίζουμε ή νομίζουμε πως την έχουμε ήδη κατακτήσει.
Το άγχος σε γενικές γραμμές είναι άρρηκτα δεμένο με την βιολογική μας φύση και ενεργοποιείται κάθε φορά που καλούμαστε να προσαρμοστούμε σε νέες συνθήκες. Να προσαρμοστούμε επαρκώς σε μια πραγματικότητα που αλλάζει ερήμην μας ή χωρίς τη συγκατάθεση μας. Να προσαρμοστούμε διατηρώντας ή μη διαταράσσοντας την σωματική και ψυχική μας ομοιόσταση.
Σήμερα, το άγχος δηλώνει την αδυναμία μας να ιεραρχήσουμε, να αφαιρέσουμε, όπως θα έλεγε και ο Ευγένιος Ιονέσκο.
Δηλώνει το φόβο να χάσουμε. Το ερώτημα είναι τι να χάσουμε; Μα εκείνο που δεν έχουμε (υλικό και άυλο), εκείνο που δεν κατοικεί μέσα μας με σθένος, εκείνο που δεν ξέσκισε τα σωθικά μας, δεν μας διαπέρασε για να θρονιαστεί και να γίνει ένα με το μέσα μας. Αυτό φοβόμαστε να χάσουμε.
Λίγο πριν τον αποχαιρετισμό μας και θέλοντας να είμαι συνεπής στην επαγγελματική μου ιδιότητα- του κοινωνικού επιστήμονα, μοιράζομαι και θέτω στην κρίση σας έναν ‘’ασταθή’’, ανεπεξέργαστο ακόμη προβληματισμό μου, καθώς μάς παρατηρώ, ως κοινωνία. Έναν προβληματισμό για τους κοινωνικούς δεσμούς.
Χρόνια πριν, λοιπόν, ένιωθα στην Ελλάδα ότι σβήνουν οι λέξεις των οποίων ηγέτης ήταν το πρόθεμα αλληλό: Αλληλεπίδραση, αλληλόδραση, αλληλεγγύη. Φοβήθηκα πως θα επικρατήσει το αντί και δη το «αντί για το αντί»: αντίθεση, αντίδραση, αντίλογος αντιπαράθεση, αντι-μετώπιση του άλλου.
Σήμερα μού μοιάζει πως εμείς ούτε για το ένα είμαστε ικανοί, ούτε για το άλλο. Το ένα θέλει θάρρος, ψυχικό απόθεμα και αντίσταση και το άλλο θέλει θράσσος και ανάγκη. Εμείς τείνουμε στην επανάπαυση, στο άφεμα, στη νωθρότητα, στο βόλεμα!
Το «αλλήλους» το κατάπιε η ιστορία αφού πρώτα το εκθείασε (αναφέρομαι στην περίοδο του covid) και το «αντί» θεριεύει και ταυτόχρονα συρρικνώνεται σε εκείνες τις στιγμές όπου κριτικάρετε τον άλλον, ερήμην του. Εκεί ανάβουν τα αίματα! Αφηγείστε με πάθος και επαναστατική διάθεση τι κακό σας προκάλεσε ο άλλος, πόσο άδικα και αχάριστα σας συμπεριφέρθηκε, πόσο σας πρόδωσε, σας εξαπάτησε κ.α. Ο άλλος, ο κακός άλλος, ο αποδιοπομπαίος τράγος που σωρεύει όλα τα κουσούρια σας, ό,τι μεμπτό θέλετε να ξεφορτωθείτε…για να ηρεμήσετε τις εσωτερικές σας φουρτούνες..
Και μετά; Μετά τι?
Αφήνω τις απαντήσεις σε εσάς..
…Σας ευχαριστώ από καρδιάς καταρχάς όλες και όλους εσάς όσοι με την σιωπηλή σας ακρόαση, τις προσωπικές σας καταθέσεις, αφηγήσεις και κριτικές προς εμένα εμπλουτίσατε τη σκέψη μου και αγγίξατε διακριτικά το συναίσθημα και τη φαντασία μου β) το beton7artradio ξεκινώντας από τον Λουκά Δημητρέλο, τον Μιχάλη Αργυρού , τον Νίκο Γαλουζή, την Μαρία Βαλτζάκη και την Εύη Σκυλοδήμου και γ) βέβαια ένα εγκάρδιο ευχαριστώ στον μουσικό επιμελητή Αλέξανδρο Χατζημιχάλη όχι μόνον για τη συνεργασία και την μουσική φροντίδα των πρώτων εκπομπών, αλλά και για την απλόχερη πρόσβαση που μου έδωσε στην τεράστια μουσική του βιβλιοθήκη, από την οποία και αντλούσα όλα τα μουσικά θέματα που ακούγαμε μαζί.
Σας αποχαιρετώ γλυκά και εγκάρδια αναμένοντας κάποια στιγμή ..κάποιο άλλο αντάμωμα στο ίδιο σημείο.. μέχρι τότε .. ας είναι και νοερώς!
Σάς αποχαιρετώ με έναν γλυκόπικρο ύμνο για τη Γένεση. Ίσως, επειδή κάθε γέννα, κάθε έργο, κάθε μορφή ελευθερίας και απεγκλωβισμού κουβαλάει πόνο, κάθε πορεία μας προς το φως έχει τα περάσματά της στα δικά μας σκοτάδια!!
Καλό σας βράδυ!
[1] Δ. Δημητριάδης (2011), Λήθη Πέντε θεατρικοί μονόλογοι. Εκδόσεις Σαιξπηρικόν, σελίδα 21
[*] Απόσπασμα της ραδιοφωνικής εκπομπής “φύσηξε αέρας και μου πήρε το καπέλο”, όπως παρουσιάστηκε στο beton7artradio, στις 9.9.2026. Αν επιθυμείτε, μπορείτε να ακούσετε την εκπομπή στο: