Αν κάτι επιθυμώ από τις γραμμές που ακολουθούν είναι να συγκρατήσετε έναν άλλον τρόπο σκέψης σε ό,τι αφορά τις συνέπειες των συμπεριφορών σας στο παιδί και στη σχέση που αναπτύσσετε μαζί του. Θέλω να αποφύγω την ενοχοποίησή σας, τα πρέπει και δεν πρέπει, το δάχτυλο που υποδεικνύει το σωστό, ή το στυλό που κοκκινίζει τα λάθη. Έτσι, θα απευθυνθώ σε εσάς τους γονείς, επικαλούμενη τις περισσότερες φορές την ενσυναίσθησή σας με δικά σας προσωπικά, παρεμφερούς συναισθηματικής αποτύπωσης βιώματα.
1ησυμπεριφορά : Πίεση στον ρυθμό του παιδιού
Αλήθεια, εσείς πώς αντιδράτε όταν το αυτοκίνητο που ακολουθεί το δικό σας, κορνάρει επίμονα, βιάζει τον ρυθμό; Θα διατηρούσατε την ψυχραιμία σας;
Πώς θα σας φαινόταν αν ο εργοδότης πίεζε καθημερινά τον ρυθμό σας προς τη γρήγορη περάτωση της εργασίας; Θα μιλούσατε για εργασιακό bullying ή το λιγότερο για τοξικό περιβάλλον;
Ας μην ξεχνάμε πως το ίδιο το σχολείο βιάζει τον ρυθμό των μαθητών (και όχι μόνο των μαθητών),επιβραβεύοντας τον γρήγορο ως τον πιο καλό μαθητή.
Θα πράξετε και εσείς ομοίως;
Και ξέρετε κάτι; Αυτή τη συνήθεια να πιέζετε τον ρυθμό του παιδιού σας, διατηρώντας την ακράδαντη πεποίθηση πως πίεση σημαίνει ενδιαφέρον για το μέλλον του και προνοητικότητα την ασκείτε και όταν μεγαλώσουν τα παιδιά σας.
Πότε θα πάρεις το πτυχίο σου; Πότε θα δουλέψεις; Πότε θα βρεις ένα κορίτσι ή ένα καλό αγόρι;
Είναι αλήθεια πως η προνοητικότητα, η έγνοια και το άγχος είναι μέσα στο κοινωνικό DNA του γονέα (τουλάχιστον του Έλληνα γονέα). Είναι αλήθεια πως χρειάζεται μεγάλη προσπάθεια και διαρκής εγρήγορση από πλευράς σας να εγκαταλείψετε πιεστικές συμπεριφορές, οι οποίες είναι συνδεδεμένες με το νοιάξιμο και τη φροντίδα του παιδιού σας αλλά…
Ας μην ξεχνάτε πως υπάρχει μια αισθητή διακριτή γραμμή ανάμεσα στο: «μεταφέρω το άγχος και τους φόβους μου αφιλτράριστα και ανεπεξέργαστα στο παιδί μου» και στο «φροντίζω το παιδί μου».
2η : Δεν τα ακούτε
Πώς θα νιώθατε, αν ο σύντροφός σας δεν σας ακούει, δεν σας αφουγκράζεται; Αν έχει για όλα μια άποψη, μια κριτική που εκφέρεται με τη γνωστή φράση: «εγώ πιστεύω ότι εσύ πρέπει ή δεν πρέπει να ..» χωρίς να συμπεριλάβει το δικό σας αφήγημα.
Ας σταθούμε για λίγα λεπτά σε ένα αντιφατικό μήνυμα που περνάτε στο παιδί σας: όταν είναι μικρό ( προνήπια & νήπια) οι περισσότεροι από εσάς – νομίζω- έχετε αφιερώσει πολύ χρόνο σε ερωτήσεις τύπου, «πώς νιώθεις, ποια τα συναισθήματά σου αναφορικά με ένα σχολικό συμβάν κ.α». Δηλαδή έχετε χτίσει έναν κώδικα επικοινωνίας μεταξύ σας, όπου σας έθετε στη θέση ενός ακροατή με μπόλικο νοιάξιμο και ενδιαφέρον για την ψυχική κίνηση του παιδιού. Και αυτό σε μια ηλικία, όπου το παιδί περισσότερο παπαγαλίζει , παρά έχει ακριβή συνείδηση του τι συμβαίνει μέσα του.
Όταν λοιπόν εκείνο , περίπου στα μέσα του Δημοτικού έχει την ικανότητα να σας περιγράψει με μεγαλύτερη πιστότητα και ακρίβεια τι συμβαίνει στον ψυχικό του κόσμο, μπορεί να επιχειρηματολογήσει για την α΄ ή β΄ επιλογή του, εσείς δεν το ακούτε. Συχνά καταθέτετε την πρότασή σας (δεν πρέπει να παίρνεις τόσα πράγματα μαζί σου στο τένις ή δεν μου αρέσει αυτός ο φίλος σου), χωρίς να το ρωτήσετε, χωρίς να το ακούσετε, ενίοτε και διακόπτοντάς το.
Και κάπως έτσι, καθώς εκείνο εισέρχεται στην εφηβεία,εσείς θα αναρωτιέστε «γιατί δεν σας μιλάει, γιατί είναι όλη την ώρα στο κομπιούτερ του, γιατί απομονώνεται, γιατί μονώνεται; Μήπως αυτή η κατάστασή του είναι ανησυχητική; Μήπως υποκρύπτει κάποια κατάθλιψη, κάποιον αυτισμό, ή αυτοκτονικό ιδεασμό ή εθισμό;»
Εγώ και αρκετοί φίλοι σας μπορούμε να κατανοήσουμε τις απαιτήσεις σας, όπως εμφανίζονται σε έναν διάλογο με το παιδί σας, όπως προκύπτουν από τηνεξ έλιξή του. Εμείς, ως ενήλικες μπορούμε να κατανοήσουμε, εξηγήσουμε,δικαιολογήσουμε όλη σας τη συναισθηματική φόρτιση, κούραση, δυσφορία, δυσανεξία.Το ερώτημα είναι αν εκείνο μπορεί; Η απάντηση είναι, όχι!
3η Η σύγκριση με τα άλλα παιδιά
Πώς θα σας φαινόταν αν ο σύζυγός σας σάς συνέκρινε με μια συνάδελφό του ή μια φίλη ; Θα έβαζε μέσα σας ένα μικρό σποράκι αμφισβήτησης περί της αγάπης του και της επιθυμίας του για εσάς; Θα έχτιζε άθελά του τη ζήλια προς την άλλη γυναίκα; Θα σας απομάκρυνε; Θα σας ανάγκαζε σε συμπεριφορές άγαρμπες, επιθετικές προκειμένου να διεκδικήσετε τα εχέγγυα της αγάπης του;
Δεν χρειάζεται να το συγκρίνετε, θα το κάνει μόνο του. Θα έχει άπειρες ευκαιρίες να συγκρίνει τον εαυτό του με συμμαθητές του, προς φίλους του, προς συνεργάτες του.
Η σύγκριση δημιουργεί ένα αίσθημα ανεπάρκειας, μειονεξίας και ζήλιας προς το ”ανώτερο” πρόσωπο- πρότυπο!
Αν κάτι οφείλετε να του διδάξετε είναι η σύγκριση με τον ίδιο του τον εαυτό και να ενθαρρύνετε την πορεία προς τον εκάστοτε στόχο του.
4η : Τα ”ορφανά”επίθετα,
Δηλαδή, εκείνα που αφορούν σε όλη την προσωπικότητα ή τον χαρακτήρα του παιδιού σας.
Πώς αντιδράτε, όταν κάποιος σας χαρακτηρίσει αφιλόξενο ή τσιγγούνη ή ακοινώνητο ή τοξικό; Τι περιθώρια εξέλιξης και περαιτέρω κοινωνικοποίησης μαζί του σας δίνουν αυτοί οι χαρακτηρισμοί;
Τι περιθώρια εξέλιξης έχει ο τεμπέλης Κωστάκης να αλλάξει; Στην καλύτερη περίπτωση να γίνει λιγότερο τεμπέλης; Ή να ανάγει την τεμπελιά του σε στάση -φιλοσοφία ζωής;
Τι κίνητρο προσφέρετε στον έξυπνο Βασίλη να διαβάσει; Μάλλον μηδαμινό; Από τη στιγμή που τον έχετε βαπτίσει έξυπνο του έχετε περάσει και τον φόβο της αποκάλυψης του αντιθέτου. Οπότε, κάθε απόπειρα μελέτης είναι επικίνδυνη για τον μικρό Βασιλάκη, στον βαθμό που δεν στεφθεί με καλό βαθμό και κατ’επέκταση κλονίσει ή συνταράξει την πεποίθησή του ότι είναι έξυπνος.
Πώς προδιαγράφεται το μέλλον της πάντα επιμελούς Ελενίτσας, αν όχι ενός κοριτσιού με μόνιμη εσωτερική πίεση να στέκεται στο ύψος τής εικόνας της και να μην απογοητεύει τους άλλους;
Τα επίθετα – που απευθύνονται σε όλον τον χαρακτήρα, την προσωπικότητα ενός παιδιού είναι αφοριστικά. Γίνονται ρόλοι τους οποίους το παιδί ντύνεται και τους κουβαλά, στολές που βαραίνουν την κορμοστασιά του και λυγίζουν τα πόδια του.
5η: «Γιατί το έκανες αυτό;»
Εσείς για ποιο λόγο πίνετε ένα ουισκάκι κάθε βράδυ ή τρώτε μια μίνι σοκολατίτσα,πριν κοιμηθείτε; Για ποιον λόγο δεν πηγαίνετε για τους τακτικούς ελέγχους στον γιατρό σας; Είστε σίγουροι ότι οι απαντήσεις που θα δώσετε, σας πείθουν;
Πράγματι, θεωρείτε πως το «γιατί» οξύνει την κρίση του παιδιού και προάγει έναν διάλογο ώριμο; «Γιατί μου λες ψέματα παιδάκι μου; Να πας στο δωμάτιό σου να σκεφτείς γιατί το έκανες αυτό. Γιατί δεν μπορείς να συγκεντρωθείς; Γιατί αγόρι μου τρως τα νύχια σου;»
Ειλικρινά, με το χέρι στην καρδιά, θεωρείτε πως το 8χρονο, 10χρονο παιδί μπορεί να έχει τέτοια συνείδηση του εαυτού του, σε τέτοιο βάθος, ώστε να απαντήσει στις παραπάνω ερωτήσεις και να βρει το ακριβές αιτιολογικό μοντέλο και στη συνέχεια να τροποποιήσει τη συμπεριφορά του;
Αλλά ακόμη και ένας έφηβος – ο οποίος έχει αναπτύξει την κρίση του και την εμπιστεύεται- θεωρείτε πως μπορεί να σας απαντήσει στο ερώτημα: «Γιατί χαζεύεις τόσες ώρες στο Instagram;»
Μήπως αυτό είναι δική σας υπόθεση, συζήτηση με τον άλλον γονιό ή ένα σοβαρό αίτημα, το οποίο ενδεχομένως καλείται να απαντήσει εξατομικευμένα ένας ειδικός;
6η : Όταν εσείς ασκείτε κριτική-αποδοκιμασία τόσο στο παιδί , όσο και στους γύρω σας.
(α) Αν η αρνητική κριτική είναι διαρκής, δημιουργεί στο παιδί αίσθημα ανεπάρκειας(ό,τι και αν κάνω ποτέ ο μπαμπάς μου δεν θα είναι ευχαριστημένος- πάντα θα είμαι λίγος ή λιγότερος των περιστάσεων). Το παιδί δεν μπορεί να αντιληφθεί πως το κίνητρο της κριτικής σας είναι π.χ. η ενθάρρυνσή του, ο συνεχής αγώνας, η εξάσκηση στην αυτοκριτική του.
(β) Στον βαθμό που δεν του μαθαίνετε να κρίνει την προσπάθειά του, το αποτέλεσμά του, δεν του μαθαίνετε την αυτοκριτική. Απεναντίας αδρανοποιείτε τη μαθητεία του στον αυτοέλεγχό του, στον βαθμό που επαφίεται στις δικές σας διορθώσεις.
(γ) Το παιδί αντιγράφει τον τρόπο σας- μαθαίνει να ασκεί κριτική στους φίλους του, συμπεριφορά η οποία ενδεχομένως το καθιστά αντιπαθητικό στους συνομηλίκους του και δυσκολεύει την κοινωνικοποίησή του.
(δ)Αλλά από ένα σημείο και έπειτα μπορεί να γενικεύσει και να φοβάται την κριτική όλων ( γνωστών και αγνώστων) και θα κάνει τα πάντα να την αποφύγει. Μεταξύ αυτών μπορεί να γιγαντώνει τη μυθοπλαστική του ικανότητα, να λέει παραπάνω από τα αναμενόμενα- για την ηλικία του ψέματα, προκειμένου να αποφύγει την κριτική ή γίνεται αδρανές, καθώς η αδράνειά του εγείρει περισσότερο την ανησυχία σας από ότι την αποδοκιμασία σας.
*****
Θα αναφερθώ σε μια ακόμη συνθήκη όπου εμπεριέχει μια άλλη κριτική: όχι εκείνη που ασκείτε εσείς ως γονείς προς το παιδί σας, αλλά εκείνη που ασκείτε προς τους δικούς σας φίλους, γνωστούς, συνεργάτες, συγγενείς.
Πιο συγκεκριμένα, από τη μία το παιδί βλέπει τα- με διαχυτικό τρόπο- θετικά και ζεστά εκφερόμενα σχόλια των γονιών του προς τους ενήλικες συνδαιτυμόνες τους, φίλους ή συγγενείς όσο οι τελευταίοι είναι παρόντες και από την άλλη ακούνε τα αρνητικά σχόλια των γονέων μόλις εκείνοι απομακρυνθούν. Τι μηνύματα λαμβάνει το παιδί; Ότι η κοινωνικότητα εμπεριέχει την υποκρισία; Ότι είναι αναπόφευκτη η αρνητική κριτική; Ότι, όπως οι γονείς μου αποκρύπτουν τις αληθινές τους σκέψεις και συναισθήματα για τους φίλους τους, έτσι μάλλον κάνει και ο φίλος μου για εμένα; Μου ασκεί κριτική πίσω από την πλάτη μου.Ενδεχομένως έτσι συμπεριφέρονται και οι άλλοι.
(ε)Και κάπως έτσι το παιδί αποφεύγει την ελάχιστη κοινωνική έκθεση και εμφανίζει(στην εφηβεία) αυτό που εσείς αποκαλείτε αγοραφοβία (ή κοινωνικό άγχος) και εγώ ονομάζω παρατεταμένη συστολή του παιδιού να συνομιλήσει και συναναστραφεί με γνωστούς και αγνώστους (από το να παραγγείλει μια πίτσα, μέχρι να επιδιώξει την παρέα δύο συμμαθητών του).
Αν σας ενδιαφέρει η εξέλιξη του παιδιού μας, θαρρώ πως προλαβαίνετε να διαχωρίσετε στο κεφαλάκι ακόμη και των εφήβων και μετεφήβων μας την ανόητη κριτική- που κρατά το εγώ σας στην επιφάνεια, που διατηρεί το εγώ σας ακοπίαστα σε έναν βασιλικό θρόνο από την εποικοδομητική κριτική και αυτοκριτική.
7η : Όταν εσείς αναφέρεστε στα κιλά του.
Να τολμήσω να σας ρωτήσω, πώς νιώθετε όταν μια φίλη σας, η σύζυγός σας, η μητέρα σας κάνει αναφορά στα περιττά κιλά σας και γενικά στην εμφάνισή σας;
Ποιος νομίζετε πως έχει μεγαλύτερη ανάγκη την ενθάρρυνση και το θετικό σχόλιο; Εμείς οι ενήλικες ή ένα παιδί και ένας έφηβος;
Άραγε βοηθάτε το παιδί σας στη διαδικασία του αυτοελέγχου, όταν εσείς δηλώνετε ευθαρσώς ότι έχετε δικαίωμα, έλεγχο πάνω στο σώμα του, στο φαγητό του; Για ποια αυτονόμηση του παιδιού, για ποιο σεβασμό μιλάμε; Βοηθάτε πράγματι το παιδί να μάθει να ελέγχει τις εσωτερικές του παρορμήσεις; Τι αντανακλαστικά φτιάχνετε; Θα υπάρχει πάντα ένας μεσολαβητής ανάμεσα στο κορμί του, στις εσωτερικές του παρορμήσεις και στον εαυτό του;
Ποια εικάζετε πως θα είναι η σχέση του με τη σεξουαλικότητά του;
Αυτό είναι ένα από τα πιο τραγικά λάθη ειδικά όταν ο ομόφυλος γονέας διατηρείται στα κιλά του, προσέχει το σώμα του και την εικόνα του.
Τι πρέπει να κάνετε;
- Κατ’ αρχάς να βεβαιωθείτε πως τα παραπάνω κιλά δεν οφείλονται σε κάποια ορμονική διαταραχή του παιδιού, ή κάτι άλλο ιατρικής φύσης.
- Δευτερευόντως ηρεμείστε το άγχος που του έχετε περάσει, αναφορικά με τα κιλά του, λέγοντάς του π.χ. ότι το σωματάκι μας αλλάζει, ότι εμείς μπορούμε να παρέμβουμε και διαμορφώσουμε τους μύες μας, ότι ενδεχομένως δεν ήρθε η ώρα ακόμη να αποφασίσει να ασχοληθεί με το κορμί του εντατικά.
- Ας αναρωτηθείτε και συζητήσετε μεταξύ σας ποια συναισθηματική ανάγκη -στον βαθμό όπου το παραπάνω φαγητό καλύπτει κάποιο κενό ψυχολογικής αφετηρίας- τού καλύπτει το φαγητό. Μην ενοχοποιηθείτε ακούγοντας τη φράση ”συναισθηματική ανάγκη” και σκεφτείτε πως εσείς ως γονείς τού δημιουργείτε συναισθηματικό κενό.
- Τι θέλει να σας πει το παιδί μέσω αυτής της συμπεριφοράς του; (προφανώς και δεν εννοώ ότι θέλει την προσοχή σας! Ας ξεφύγετε, από αυτές τις καραμέλες – κλισέ!). Ας σκεφτείτε λιγουλάκι πιο πλατιά και όχι τόσο στενά π.χ. ενδεχομένως κάτι δεν συμβαδίζει με τις δικές του προσδοκίες ως προς την κοινωνικοποίησή του, όπως δεν καταφέρνει να είναι ηγετική φυσιογνωμία στο σχολείο.
8η Όταν εσείς ως γονέας μειώνετε την αυθεντία του δασκάλου.
Τι κερδίζετε με το να μειώνετε τον δάσκαλο του σχολείου στα μάτια του παιδιού; Άκομψη, ενοχλητική και ανταγωνιστική συνήθεια η οποία θα επιστρέψει εναντίον σας.
Αντιλαμβάνεστε πως συμμαχείτε μαζί του εναντίον μιας θεσμοθετημένης εξουσίας- προς την οποία μάλιστα επιμένετε να είναι συνεπές( διάβασε, ξύπνα στην ώρα σου, πρέπει να πας στο σχολείο, να κοιμηθείς νωρίς, να μην αργείς κατά την έλευσή σου, να διαβάζεις κ.λ.π.);
Συνειδητοποιείτε τα αντιφατικά μηνύματα που περνάτε στο παιδί σας;
Συνειδητοποιείτε πως εκφέρεστε εναντίον ενός φορέα της γνώσης;
Τι καταλαβαίνει το παιδί; «Τελικά, τι είναι το σχολείο, εφόσον έχει ανίκανους ή προβληματικούς – κατά τους γονείς μου- δασκάλους; Γιατί να πάω; Δεν μου χρειάζεται».
Τι διδάσκετε στο παιδί σας; Κατ’ αρχάς του διδάσκετε εμπράκτως το δικαίωμα στον μη σεβασμό προς τον άλλον. Την απαξίωση στον φορέα της γνώσης, επομένως και στη γνώση, δεδομένου ότι τα παιδιά συνήθως ταυτίζουν τη γνώση με τον δάσκαλο. Παράλληλα του διδάσκετε τον τρόπο της υπόγειας συμμαχίας ενάντια σε κάποιον ”ανώτερο”. Οπότε, μην απορήσετε, αν κάποια στιγμή απαξιώσει το σχολείο και τη γνώση, αν κάποια στιγμή συμμαχήσει με κάποιο τρίτο πρόσωπο εναντίον σας.
Λίγα λόγια για τους εκπαιδευτικούς μας
Είναι οι μοναδικοί επαγγελματίες που βλέπουν το παιδί μας σε περιβάλλον όπου εμείς, ποτέ δεν θα το δούμε: σε μια μεγάλη ομάδα, με πολλά παιδιά, για πολλές ώρες κάθε ημέρα. Εσείς ως γονείς αυτό θα το ζήσετε σε ένα πάρτι, για λίγες ώρες και ενδεχομένους με τους αγαπημένους του φίλους. Οι εκπαιδευτικοί βλέπουν και νιώθουν το παιδί κάθε ημέρα σε συνθήκες, στις οποίες εκείνο βιώνει την αδυναμία ή τη δύναμη, τη ματαίωση ή την περηφάνεια από τον ίδιο κατ’αρχάς τον εαυτό του και όχι μόνον.
Πώς να μην υποκλιθείς σε αυτόν τον ρόλο; Και δη όταν γνωρίζεις ότι είναι χαμηλώς αμειβόμενος και πολλαπλώς φορτισμένος με τις νέες διατάξεις και τυπικές ως προς το κράτος υποχρεώσεις τους.
Δυστυχώς η διαδικτυακή εκπαίδευση, καλλιέργησε σε αρκετούς γονείς κάποια ανταγωνιστική, επικριτική, αρνητική διάθεση ως προς τους δασκάλους καταργώντας την ελάχιστη ενσυναίσθηση, καταργώντας την απλή λογική που λέει ότι όλοι μας εργαζόμαστε, συνεργαζόμαστε, φροντίζουμε το παιδί, το μέλλον!. Ο καθένας από το πόστο του, (γονείς, εκπαιδευτικοί σχολικών και εξωσχολικών μαθημάτων, ψυχολόγοι, λογοθεραπευτές , εργοθεραπευτές κ.α).
Η ιστορία, ωστόσο, θα μου πείτε έχει καταδείξει πως κάποιοι δάσκαλοι δεν στέκονται σωστά στο ύψος του έργου τους. Σε αυτήν την περίπτωση τι πρέπει να κάνει ένας γονιός;
Αν κάτι που αφορά στον δάσκαλο του σχολείου σάς απασχολεί επίμονα, ας το μοιραστείτε με τον σύντροφό σας, ενδεχομένως με τους άλλους γονείς και αν είναι τόσο σοβαρό με τον σύλλογο γονέων ή με τον διευθυντή του σχολείου. Όχι με το παιδί σας.
Σε ό,τι αφορά τους δασκάλους των εξωσχολικών δραστηριοτήτων, οφείλετε ως γονείς προτού εγγράψετε το παιδί σας, να τους συναντήσετε, να ρωτήσετε την παιδαγωγική τους μέθοδο, ενδεχομένως να παρακολουθήσετε και ένα μάθημά τους, αν είναι δυνατόν ή αν διαπιστώσετε εκ των υστέρων πως το παιδί σας αντιδρά με τον δάσκαλο κατ’ επανάληψη ή σε εσάς τους ίδιους δεν αρέσει ο εν λόγω δάσκαλος, μπορείτε να αποχωρήσετε χωρίς θόρυβο, χωρίς να τον υποτιμήσετε.
9η Συγκεντρώσου παιδί μου! Διάσπαση έχεις; Συνέχεια αφαιρείσαι. Θα γυρίσω σε μία ώρα. Φρόντισε να έχεις διαβάσει π.χ. την Ιστορία.
Να συγκεντρωθεί πού; Πώς; Προς ποια κατεύθυνση να συγκεντρώσει την προσοχή του; Εφόσον δεν του έμαθε κανείς πώς να διαβάζει Ιστορία ή του έμαθαν τρεις δάσκαλοι με τρεις διαφορετικές μεθόδους. Ένα ακόμη σύννεφο προστέθηκε στο κεφάλι του. Εκτός από τη δασκάλα του και τον φόβο λοιδορίας στην τάξη, τώρα υπάρχει η μαμά που μεταμορφώνεται σε επιθεωρητή. Η τελευταία του ελπίδα για βοήθεια, το τελευταίο του καταφύγιο γκρεμίζεται μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα.
Το επόμενο βήμα; Το κινητό, το κλάμα, το ψέμα, η γκρίνια, η μεγαλύτερη αφηρημάδα, η μεγαλύτερη δική σας απόγνωση!
Τι θα μπορούσε να βοηθήσει; Να διατηρήσετε την ψυχραιμία σας και να διατυπώσετε ερωτήματα όπως: «Τι στα αλήθεια δυσκολεύει το παιδί μου στην ανάγνωση και στην κατανόηση της Ιστορίας; Και γιατί; Γιατί δεν επαρκεί η βοήθεια που του δίνω; Πού μπερδεύεται; Τι δεν έχει κατακτήσει ακόμη; Τι άλλο πρέπει να κάνω; » Οι απαντήσεις εμπεριέχουν τη λύση.
10η :Επαναλαμβάνετε την επισήμανση του λάθους πολλές φορές.
Μια συνήθειά σας που απευθύνεται περισσότερο στα αγόρια. Ενδεχομένως επειδή τα αγόρια μοιάζουν πιο αφηρημένα, ότι έχουν το μυαλό τους σε κάτι άλλο και όχι στον λόγο σας, χωρίς αυτό να σημαίνει πως δεν άκουσαν τα όσα είπατε.
Μην προσβάλλετε ένα παιδί με το να του υπενθυμίζετε πως αυτό που έκανε ήταν λάθος. Σε κανέναν μας δεν αρέσει η διαρκής υπόδειξη του λάθους. Είναι προσβλητική και ταπεινωτική και για εμάς τους ενήλικες.
Άλλο τόσο προσβλητικό είναι να μαλώνουμε το παιδί παρουσία τρίτων (φίλων, ξαδελφιών του κ.λ.π.). Θέλετε να το επιπλήξετε και να του μιλήσετε για το ορθό ; Κατά μόνας! Και σχεδόν πάντα με έναν μικρό πρόλογο. Όχι απότομα, όχι βίαια.
Αλλά εκτός από την προσβολή και την ντροπή που υφίσταται ένα παιδάκι ή ένας έφηβος, πώς επιδρά στον ψυχισμό του παιδιού η διαρκής επισήμανση ενός λάθους;
α) Αδρανοποιεί τη δύναμη του γονικού λόγου ( άφησε τη μαμά να λέει , λέει… κάποια στιγμή θα ηρεμήσει).
β) Πάλι ο λόγος είναι μεσολαβητής ανάμεσα στο παιδί και στη συνείδηση των πράξεών του και στην ανάπτυξη του αυτοελέγχου.
γ) Συχνά η διαρκής κριτική λειτουργεί ως ένα επικίνδυνο δίχτυ ασφαλείας – με την έννοια ότι με ανέχονται και επιπρόσθετα: στον βαθμό που οι γονείς μου γνωρίζουν ότι είμαι επιρρεπής στην χ ανοησία, περιμένουν τα χειρότερα, με έχουν ικανό για την οποιαδήποτε επιπολαιότητα, οπότε θα με βοηθήσουν να αντιμετωπίσω τις συνέπειες, π.χ. θα με δικαιολογήσουν στον γυμνασιάρχη.
11η : Να χωρίζετε τα αδέλφια που μαλώνουν, παίρνοντας τον ρόλο του δικαστή ή του διαιτητή.
Το φαντάζεστε η κολλητή σας να πάρει το μέρος του συζύγου σας, σε μια λογομαχία, στην οποία έτυχε να είναι παρούσα; Τι συναισθήματα και σκέψεις δημιουργούνται;
Σε ένα μικρό παιδάκι;
Ζήλια προς το αδελφάκι, αίσθηση ότι η μαμά ή ο μπαμπάς προστατεύει, δηλαδή αγαπάει περισσότερο τον αδελφό του, αίσθηση ότι είναι πάντα αδικημένο, αγωνία για την τιμωρία ή την άρση της γονικής αγάπης, αίσθημα κατωτερότητας και αναγκαστικής υποταγής ως προς τον αδελφό του, συρρίκνωση της παρόρμησής του.
Αν πάρετε θέση θα είναι για να τοποθετηθείτε εσείς ως γονέας , δηλαδή θα μιλήσετε για εσάς και αν θέλετε ο λόγος σας να ακουστεί, ας χρησιμοποιήσετε το χιούμορ, δείχνοντας στα αδελφάκια ότι οι φιλονικίες είναι μέσα στη ζωή, αρκεί να μην σκιάζουν τα συναισθήματα π.χ. μπορείτε να τους πείτε: «Πότε θα λήξει αυτός ο αγώνας; Τελειώνει το α΄ ημίχρονο; Και μετά – ίσως όταν λήξει το ματς, να συνεχίσετε με ένα « Εμένα πάντως αυτό δεν μου αρέσει, με στενοχωρεί».
Με άλλα λόγια ας αποφύγετε να ρωτήσετε ποιος ξεκίνησε και γιατί, ποιος έχει δίκιο ή ποιος οφείλει να επιδείξει μεγαλύτερη σύνεση και λογική. Όχι απλά δεν βοηθούν αυτές οι τεχνικές, αλλά γιγαντώνουν τη ζήλια, τη διάσπαση των αδελφών, θα στρέψουν το ένα από τα δύο παιδιά σε μόνωση ή επίθεση προς εσάς και θα κάνουν τον επόμενο μεταξύ τους καβγά ακόμη πιο έντονο και δυνατό.
12η:«Εχουμε ακόμη ζήλια, ζηλεύει πολύ τον μικρό του αδελφό.»
Συνήθως περιμένετε την εμφάνιση της ζήλιας κατά λίγους μήνες μετά τον ερχομό του δευτερότοκου και αν δεν εμφανιστεί , καταλήγετε στο συμπέρασμα ότι «εμείς, είμαστε πολύ τυχεροί, δεν ζηλεύει καθόλου ο μεγάλος»! Λάθος!
Συνήθως το μεγάλο παιδί ζηλεύει το μικρότερο, όχι όταν είναι μωρό, αλλά όταν εκείνο αρχίζει να περπατά, να ζητά τον χώρο του και φυσικά να προκαλεί μεγαλύτερη γκάμα συναισθημάτων στους γονείς , όπως έκπληξη, περηφάνια, θαυμασμό.
Αναμενόμενο και επιθυμητό να δούμε από ένα 4χρονο παιδάκι επιθετικές συμπεριφορές εναλλασσόμενες με σκηνές αγάπης και τρυφερότητας προς το δεύτερο παιδί.
Θα θέλαμε να εγκαταλείψετε:
- Εκφράσεις όπως! «Πρέπει να αγαπάς, να βοηθάς τον μικρό σου αδελφό». Είναι σαν να του επιβάλλετε τα σωστά συναισθήματα, σαν να του απαγορεύετε να νιώσει άσχημα συναισθήματα.
- Εκφράσεις όπως: «..Τώρα, γιατί κάνεις έτσι; Γιατί παλιμπαιδίζεις; Ούτε ο μικρός δεν κάνει έτσι;»
Είναι σημαντικό να:
- Αποποινικοποιήσετε τη ζήλια: με ένα παραμυθάκι , με μια προσωπική σας ιστορία να περάσετε το μήνυμα πως η ζήλια είναι φυσιολογική και πως κάποια στιγμή και ο μικρός αδελφούλης σου θα σε ζηλεύει, με την έννοια θα τον θαυμάζει, θα δανείζεται ο ένας από τον άλλον συμπεριφορές, παιχνίδια κ.λ.π.
- Επιβραβεύετε τα αγαπησιάρικα συναισθήματα και συμπεριφορές του ως προς το αδελφάκι του. Τα παιδιά έχουν ανάγκη από επιβράβευση των συναισθημάτων τους.
Αντί επιλόγου
Το τελευταίο που θα ήθελα είναι να σκεφτείτε- διαβάζοντας αυτές τις γραμμές- πως τα κάνετε όλα λάθος. Για αυτό και θα σας υπενθυμίσω ότι :
Μεγαλώνοντας τα παιδιά ή μεγαλώνοντας με τα παιδιά, ωριμάζουμε και εμείς, εξελισσόμαστε, αλλάζουμε και εμείς! Και για να είμαστε ειλικρινείς, εμείς πρέπει πρώτα να αλλάζουμε, χωρίς βιασύνη και υστερία, με απαλές και ψύχραιμες κινήσεις.
Το στοίχημα με τον εαυτό σας δεν είναι, εάν τελικά είστε «καλοί ή κακοί γονείς».Όσα δικαστήρια στήνονται από εμάς τους ανθρώπους είναι λανθασμένα, μεροληπτικά και άδικα!
Το στοίχημα δεν είναι εάν προλαβαίνετε να κάνετε το καλύτερο για το παιδί σας. Όσα δικαστήρια και εάν συστήσει ο χρόνος θα είναι αμείλικτα και θορυβώδη!
Το στοίχημα είναι με τη μνήμη σας. Αυτός είναι ο πλούτος σας, αυτό είναι το αντίδοτο σε κάθε στενοχώρια και δυσκολία της ζωής.
Αναρωτιέμαι φωναχτά: Πόσες όμορφες, ανάλαφρες, γλυκές, χαμογελαστές και γεμάτες στιγμές με το παιδί σας μπορείτε αβίαστα να ανασύρετε; Και πόσες ακόμη μπορείτε να δημιουργήσετε; Μπορείτε να στοχεύσετε σε αυτές, αξιοποιώντας τις παραπάνω πληροφορίες- περισσότερο ως τρόπο θέασης και σκέψης του εαυτού σας και της σχέσης σας με το παιδί;
Η απάντηση δική σας …
Με σεβασμό
[*]
Απόσπασμα από την εκπομπή ”Φύσηξε αέρας και μου πήρε το καπέλο”, όπως παρουσιάστηκε στο www.beton7artradio, στις 3.6.2026. Αν επιθυμείτε, μπορείτε να ακούσετε την εκπομπή στο