[1]

« …Δώσε μου, Κύριε, να ‘μαι νεκρός και μεθυσμένος.
Άσε μου μόνο τ’ άστρα, που ήταν το ίδιο φιλικά ακόμα και στους δρόμους που πυροβολούσαν.»

Ο Τάσος Λειβαδίτης,το 1972 στον «Αλκοολισμό» χρωματίζει το αλκοόλ ως λύτρωση, φυγή, καταφύγιο, σύμμαχο στην ονειροπόληση.

Γιατί πίνουμε; Τι μας οδηγεί στο άμετρο ποτό; Ποια τα όρια ανάμεσα στο πίνω για να ζαλιστώ, για να ξεχάσω και νοσώ από το αλκοόλ;

Σκόπιμα αρνούμαι την πολλές φορές τραχιά και συχνά άνυδρη επιστημονική γλώσσα που τσουβαλιάζει τους ψυχισμούς μας σε αδρές κατηγορίες, σπέρνοντας τρομοκρατία, που μετρά τις γουλιές μας χαράσσοντας τα όρια του φυσιολογικού και του παθολογικού.

Η κλειστή επιστημονική κοινότητα των Ψυχολόγων και Ψυχιάτρων προφανώς και μιλάει για νόσους ψυχιατρικές που οφείλονται στο αλκόολ, (όπως του Βερνίκ Κορσάκοφ), αλλά παραμένει το ερώτημα του αν υπάρχει νόσος και αν υπάρχει, ποιος νοσεί: Η κοινωνία ή ο άνθρωπος ή και οι δύο;

Νομίζω πως, αν κάτι υπάρχει ή αν κάτι μας ανήκει δεν είναι η νόσος ή μη, αλλά είναι η επιλογή και δη η συνειδητή επιλογή. Όχι μόνον σε ό,τι αφορά το αν θα είμαι ένας κοινωνικός ή μοναχικός πότης, έμμετρος ή άμετρος, ένας ξέφρενος ή ένας πειθαρχημένος πότης, αλλά κυρίως και πρωτίστως επιλογή ως προς το αν με ενδιαφέρει, ως νοήμον θηλαστικό, να αυτο-εντάσσομαι, (το χρησιμοποιώ εμφατικά) να αυτο-κατηγοριοποιούμαι, να αυτο-μαζικοποιούμαι, προκειμένου να έχω ταυτότητα για να νιώθω ασφαλής ή αν επιλέγω να νιώθω πως συνυπάρχω, συνευρίσκομαι και συν-δημιουργώ, πως είμαι μέρος ενός όλου και οι πινελιές μου, οι δικές μου πινελιές, οι άχρωμες, οι μονόχνωτες, οι καλλίγραμμες, οι ξεχωριστές χωράνε σε ένα όραμα, σ’ ένα άστρο, όπως λέει ο ποιητής…

Αναζητώντας τις αιτίες του ποτού, συχνά καταλήγουμε ότι ευθύνεται η πίεση της καθημερινότητας, ο χρόνος που δεν φτάνει, η ανεργία, ο θάνατος του αγαπημένου μας, η ζωή που δεν ζήσαμε, το κυνήγι του καλύτερου, τα αβάσταχτα οικονομικά χρέη, οι υποχρεώσεις, η προδοσία, το ανάδελφο των αδελφών μας, τα αστέρια που δεν εμφανίζονται πλέον στον ουρανό, η ελπίδα που ωχριά, η απόγνωση, ο εγκλωβισμός, η ανία, το άχρωμο της ζωής, τα Α του άτονου της καθημερινότητάς μας.

Αναμφίβολα, όλα αυτά ισχύουν. Είναι οι εξωτερικές συνθήκες, οι ψυχοπιεστικές συνθήκες, οι οποίες έχουν τεράστια δύναμη, λειτουργούν ως καταλύτης. Γίνονται το άλλοθι, η αφορμή, η επιδερμική εξήγηση…

Αν θέλουμε να διεισδύσουμε σε ένα στρώμα λίγο πιο βαθύ, θα παραθέσω κάποιες σκέψεις, οι οποίες ενδεχομένως συναντήσουν κάποια «γιατί» κάποιων από εσάς. Θέλω να αποφύγω μια στεγνή αναφορά στις αιτίες και τις συνέπειες, παρά το γεγονός ότι οι τελευταίες καταγράφονται ως ιδιαιτέρως δυσάρεστες και τραγικές, τόσο σε προσωπικό επίπεδο, όσο και σε ενδο-οικογενειακό (κατάθλιψη, καρκίνος, χαμηλή αυτοεκτίμηση, κοινωνική φοβία, ενδο-οικογενειακή βία, ανεργία, μαθησιακές δυσκολίες των παιδιών και άλλα πολλά).

Ωστόσο, στη χώρα του ήλιου, του καθαρού γαλάζιου και του καφενείου, δηλαδή των  ζεστών και στενών κοινωνικών δεσμών το πιο τραγικό είναι να προχωράς  χωρίς να γνωρίζεις κανέναν, χωρίς να μπορείς να ακουμπήσεις σε έναν ώμο,  χωρίς να μπορείς πλέον να  μυρίζεις τα γιασεμιά των εσωτερικών λουλουδιών του άλλου.

Θα μου επιτρέψετε, αγαπητοί αναγνώστες να μην συνηγορήσω και εγώ σε δυο λίστες: η μια με τις αιτίες και η άλλη με τις συνέπειες, προσθέτοντας και μια τρίτη για το τι πρέπει να κάνετε.

Θα μου επιτρέψετε να μην δώσω συμβουλές. Το προτάσσει ο στοιχειώδης σεβασμός σε εκείνους που πίνουν, όχι από χαρά, αλλά πίνουν καθώς κάτι θέλουν να στριμώξουν ή να σβήσουν μέσα στην αλκοόλη, κάτι τους καίει…

Δεν χωράμε, λοιπόν, πολλοί ανάμεσα σε εσένα που πίνεις και στο ποτό σου. Σίγουρα όχι οι αναλύσεις, ούτε οι συμβουλές και οι εκ του ασφαλούς κουβεντούλες! Αν κάτι μπορεί να βρει μια χαραμάδα είναι μια απαλή ακίδα που θα αγγίξει το συναίσθημά σου και θα ερεθίσει κάπως τη σκέψη σου και τον εσωτερικό σου διάλογο. 

Αναζητώντας, λοιπόν, τις βαθύτερες αιτίες του ποτού, ας μεταφερθούμε νοερώς σε ένα μικρό καταφύγιο, σε ένα μπαρ…

… πίσω από μια ξύλινη μπάρα στήνεται η πασαρέλα πολύχρωμων καλοσχηματισμένων γυάλινων ματιών, που σε κοιτάζουν προκλητικά, λαχταρώντας το πρόσταγμά σου! Εσύ, θα επιλέξεις το δικό σου ποτό, εκείνο που σου επιτρέπει να μιλάς σιωπηρά, εκείνο που διαλύει τις σκέψεις σου, που μουδιάζει το κεφάλι σου, παγώνει τον χρόνο, σβήνει τις ενοχές, καλύπτει με χάδι αδελφικό τις ανεπάρκειές σου, αίρει τις φοβίες σου.

• Κάθε φορά που συναντιέσαι κρυφά με τον εαυτό σου, αλλά και κάθε φορά που κρύβεσαι από εκείνον, το ποτό είναι εκεί, χωρίς να σε κρίνει, χωρίς να σε δικάζει.
• Κάθε φορά που χάνεις τον δρόμο προς την αλήθεια και πνίγεσαι σε ψεύτικα αυτόγραφα, εκείνο ανάβει τα φώτα και σε προσκαλεί σε μια νέα θεατρική σκηνή. 
• Κάθε φορά που η ζωή ξεριζώνει από τα χέρια σου τα όνειρα, εκείνο είναι εκεί και τα ξαναφυτεύει με ρίζες βαθύτερες.
• Κάθε φορά που νιώθεις πως η ζωή δεν σου δόθηκε ως έπρεπε, πως σου όφειλε κι άλλα, πως δεν σου φέρθηκε απλόχερα, μήτε δίκαια, εκείνο ξεθυμαίνει στην αγκαλιά του  όλες σου τις εκρήξεις.
• Και για εκείνες τις στιγμές όπου φοβάσαι την αποκάλυψη των αδυναμιών σου και την κατακρήμνιση της εικόνας σου, καθώς συνειδητοποιείς πως πάνω σε ξύλινα πόδια στήνεις όλο το οικοδόμημα του εαυτού σου, εκείνο ζωντανεύει κάθε βράδυ αποκριάτικο καρναβάλι με σένα τον πιο φανταχτερό και καλόκαρδο ξυλοπόδαρο.
• Όταν μετανιώσεις για όλα όσα έκανες και θρηνήσεις για όσα δεν πρόλαβες να κάνεις, εκείνο με τρόπο διακριτικό θα εναποθέσει στα χέρια σου μια νέα μπαγκέτα για να σε ορίζει μαέστρο στο νέο σου ρέκβιεμ.
• Και όταν ως νεαρό κορίτσι ή αγόρι βιαστείς για την ταυτότητά σου, εκείνο θα γίνει η κολυμπήθρα σου να σε βαπτίσει γυναίκα ή άνδρα!
• Και αν πάλι, τη βιασμένη και βεβιασμένη σου ωριμότητα φοβηθείς και θελήσεις να μικρύνεις και τη χαμένη σου παιδικότητα να ζητήσεις πίσω, εκείνο θα κάνει τους δείκτες του ρολογιού σου να κινηθούν ανάποδα.
• Όταν η θηλυκότητά σου σε προδώσει, ο ανδρισμός σου ακυρωθεί ,η ομορφιά και η ρώμη φυλλορροήσουν, εκείνο απλώνεται σαν αραχνοΰφαντο πέπλο, να αγκαλιάσει την εφηβική σου ονειροπόληση.
• Όταν πλέον δεν γοητεύεις αλλά απο-γοητεύεις, εκείνο κρατά μια γόμα μαγική που σβήνει ό,τι άσχημο λεκιάζει τη γοητεία σου.
• Όταν ακροβατείς ανάμεσα σε αυτό που θα ήθελες να είσαι και σε αυτό που φοβάσαι ότι είσαι, εκείνο, κάτω από τα πόδια σου θα στήσει γρήγορα δίχτυ ασφαλείας, για να σου εγγυηθεί μια πτώση στα μαλακά.
• Όταν η ζωή σε ρίχνει στα βράχια, εκείνο κατεβάζει τα σύννεφα ως μαξιλάρι προστατευτικό.
• Όταν ο χρόνος δεν περνάει ή κυλάει σαν ρυάκι, εκείνο θα περάσει τα δάκτυλά σου στη μέση του ρολογιού για να χορέψεις μαζί του το δικό σου τάνγκο.
• Όταν η ζωή σε αναγκάσει να παραδεχτείς πως η χυδαιότητα είναι πιο δυνατή από την ευγένεια, το συμφέρον από το όραμα, η βία από τη γνώση, εκείνο θα ζωγραφίσει κάτω από τη βάρκα που φλέγεται τον ποταμό της νιότης σου.
•  Και όταν εξακολουθείς να παραμένεις πιστός και άκαμπτος σε μια ηθική που δεν ταιριάζει στο σήμερα, αρνούμενος τη διπλωματία, καθώς την ταυτίζεις με την ιταμότητα, εκείνο ως πατρική φιγούρα κάθε βράδυ σου σιγοτραγουδά ένα παιδικό νανούρισμα και σου εγγυάται έναν ύπνο ανάλαφρο.
• Και αν πάλι τα θέλω σου κοντραριστούν με την ηθική και ζητήσουν επιτακτικά τον εκμαυλισμό αυτής, εκείνο στέκεται δίπλα σε κάθε απόφασή σου, δίχως να σε κρίνει, όποια και αν είναι.
• Όταν το κύρος, το χρήμα, το χειροκρότημα και η δόξα αιτηθούν αδίστακτα και με όποιο τίμημα τη διατήρηση και τον πολλαπλασιασμό τους, εκείνο σβήνει τα φώτα, για να μην βλέπεις το δρόμο της αλλοτρίωσης που χαράζεις.
• Όταν εγκλωβιστείς από λάθος στιγμιότυπο σε μια ζωή που δεν θέλεις, αδύναμος για τη σύγκρουση και λίγος για την αλλαγή, όταν νιώσεις πως τα φτερά σου έσπασαν, εκείνο θα σου τα επισκευάσει, χωρίς να πονέσεις.
• Και αν πάλι κουραστείς να σε δικάζεις για την ήττα, την ανεπάρκεια, τις λανθασμένες επιλογές, την ελλειμματική στρατηγική, την ανελαστική σου μέθοδο, την ωχρή σου βούληση, εκείνο θα μαλακώσει τις φωνητικές σου χορδές, που πάλλονται με ένταση εναντίον σου.
• Όταν θελήσεις να δικαιολογήσεις το δικαίωμα στην παρόρμηση και στην απερισκεψία εκείνο σε υποδέχεται με ανοικτές αγκάλες.
• Και αν ντραπείς για τον πόθο σου και ποθήσεις τη ντροπή σου, εκείνο ζωγραφίζει στα μάγουλα  δυο ημικύκλια κόκκινα, σε σχήμα καρδιάς.
• Όταν  νοσταλγήσεις τη μυρωδιά εκείνης της παιδικής ανεμελιάς που παραδόθηκε στον καθωσπρεπισμό, εκείνης της παιδικής αθωότητας, την οποία στέγνωσε η λογική,  εκείνο κάθε βράδυ ζωντανεύει μέσα σου ένα πολύχρωμο καρουσέλ.
• Αλλά και όταν θέλεις να καταχωνιάσεις βαθιά μέσα σου τις παιδικές σου πληγές που ουρλιάζουν σαν μαινάδες, εκείνο θα παγώσει την ανάσα τους.
• Όταν η επικοινωνία με τους γύρω σου γίνεται ανυπόφορη,τα αδέλφια γίνονται εχθροί, οι γνωστοί, άγνωστοι, οι «δικοί σου» γίνονται «άλλοι», εκείνο γεφυρώνει τις αποστάσεις.
• Όταν αναζητάς τον αγαπημένο σου και δεν υπάρχουν πλέον αστέρια στον ουρανό να σχηματίσουν τη μορφή του, εκείνο θα καθρεφτίσει το χαμόγελό του στα γυάλινα τοιχώματα του ποτηριού.
• Όταν δεν θέλεις να παραδώσεις την εξουσία στους επόμενους, ενώ γνωρίζεις πως είσαι πλέον ο γυμνός βασιλιάς, εκείνο γίνεται το στέμμα σου.
• Όταν η ζωή σού έχει δείξει όλα τα χρώματα της προδοσίας: το λευκό της άγνοιας, το κόκκινο του πάθους, το γκρίζο της λογικής, το μαύρο του μίσους, το πράσινο της ζήλιας, το κίτρινο της αρρώστιας, εκείνο υφαίνει για σένα μια νέα σημαία με νέα χρώματα φανταστικά!
• Όταν ο καθρέφτης σου δεν σε γνωρίζει, όταν γίνεσαι ένας ήρωας χωρίς πρόσωπο, όπου δεν χωράς σε καμία ιστορία, ούτε καν στη δική σου, εκείνο θα γράψει επάνω του τη λέξη «υπάρχεις».

Ωστόσο,

Όταν αδειάζεις κάθε μέρα στο να γεμίζεις ένα ποτήρι που αδειάζει, για να γεμίσει το μέσα σου, και μετά να σε «αδειάσει».

Όταν αρνείσαι να εξουσιάσεις τις σχέσεις σου, αρχής γενομένης από εκείνη με την αλήθεια σου, τότε σε εξουσιάζει εκείνο. Δεν είσαι εσύ που το πρόσταξες να έρθει δίπλα σου, αλλά εκείνο, που σου επιβλήθηκε!

Και τότε πολλοί θα μιλήσουν για σένα, δίχως να σε ρωτήσουν, δίχως να σε γνωρίσουν, θα σε τσουβαλιάσουν σε μια ετικέτα, του αλκοολικού και θα σε εντάξουν σε ένα από τα γκρίζα βιβλία που παρελαύνουν επηρμένα σε μια άλλη πασαρέλα,της επιστημονικής βιβλιοθήκης.

Η κοινωνία καταδικάζει τον πότη, ο οποίος καταδικάζει τη ζωή του μέσα στο ποτό, καταδικάζοντας την κοινωνία.

Ποιος θεωρείτε ότι έχει τη δύναμη να σπάσει αυτόν τον φαύλο κύκλο;

Η απάντηση δική σας

Με σεβασμό

[1]                                      Αλκοολισμός  (Τάσος Λειβαδίτης)

Κρατούσα μια λάμπα και κατέβαινα τη σκάλα, έπρεπε ν’ ανακαλύψω ποιος είμαι, τι είχα κάνει στο παρελθόν, και το σπίτι πώς έστεκε ακόμα, αφού εμείς είχαμε κάποτε γκρεμίσει όλους τους τοίχους, για να χωρέσουν εκείνοι που έφευγαν,
στο βάθος, σακάτηδες χωρίς χέρια παίζαν την τύχη μου στα χαρτιά, ο Ιησούς των μεθυσμένων περνούσε το βράδυ μες στα θαμπά φανάρια, κι έπαιρνα από πίσω το φονιά σκουπίζοντας τα ίχνη του πάνω στο χιόνι, γιατί τώρα ήξερα,
κι η γυναίκα, όταν πήγα να την αγκαλιάσω, έκανε μια μικρή κίνηση και μπήκε σε μια δική της πόρτα, κλειστή, αφήνοντας με έξω.

Δώσε μου, Κύριε, να ‘μαι νεκρός και μεθυσμένος.
Άσε μου μόνο τ’ άστρα, που ήταν το ίδιο φιλικά ακόμα και στους δρόμους που πυροβολούσαν.

_________________________________________________________________________

 Από τη συλλογή Νυχτερινός επισκέπτης (1972),

ενότητα,Διασπορά,Τόμος 2 της τρίτομης έκδοσης του Κέδρου, σ. 19

Απόσπασμα από τη ραδιοφωνική εκπομπή: «Φύσηξε αέρας και μου πήρε το καπέλο» του Αλέξανδρου Χατζημιχάλη (www.aldjust.gr) με τη Μαρία Βακάλη. (προβλήθηκε  στο beton7artradio στις 22/4/2026.) Μπορείτε, αν θέλετε, να την ακούσετε στο: